ලෙනින් අද ජිවත්ව සිටියා නම්

මම 1916 වසරට ආපසු ගොස් ලෙනින්ගේ කෘතියේ කී කරුණු නැවත සොයා බැලීමට සිතුවෙමි. ව්ලැඩිමීර් ඉලිච් ලෙනින් සිය 1916 දී ලියන ලද "අධිරාජ්‍යවාදය: ධනවාදයේ ඉහළම අවධිය" (Imperialism, the Highest Stage of Capitalism) යන කෘතියෙන් තර්ක කරන්නේ, අධිරාජ්‍යවාදය යනු නායකයින් විසින් තෝරා ගන්නා ලද හුදු "ප්‍රතිපත්තියක්" පමණක් නොව, එය ධනවාදයේ අත්‍යවශ්‍ය ආර්ථික අවධියක් බවයි.

ලෙනින්ගේ ඇසින් වර්තමාන ලෝකය විශ්ලේෂණය කිරීමට නම්, අධිරාජ්‍යවාදී බලවතෙකු නිර්වචනය කිරීම සඳහා ඔහු භාවිතා කළ ප්‍රධාන තත්ව පහ අප ප්‍රථමයෙන් විමසිය යුතුය.

1. ලෙනින්ගේ අධිරාජ්‍යවාදයේ තත්ව පහ 

ලෙනින්ට අනුව, රටක ආර්ථිකය මෙම තත්ත්වයන් පහට ළඟා වූ විට එම රට "අධිරාජ්‍යවාදී" බවට පත්වේ:

ඒකාධිකාරය (Monopoly): කුඩා ව්‍යාපාර දැවැන්ත සමාගම් (ඒකාධිකාරයන්) විසින් ගිල ගැනීම.

මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය (Finance Capital): බැංකු සහ කර්මාන්ත ඒකාබද්ධ වීම. "මූල්‍ය කතිපයාධිකාරියක්" (වෝල් ස්ට්‍රීට් වැනි) රට පාලනය කිරීම.

ප්‍රාග්ධනය අපනයනය කිරීම (Export of Capital): අනෙකුත් රටවල් පාලනය කිරීම සඳහා භාණ්ඩ (මෝටර් රථ, සෙල්ලම් බඩු) විකිණීම වෙනුවට "මුදල්" (ණය, ආයෝජන) අපනයනය කිරීම ආරම්භ කිරීම.

ගෝලීය කාටෙල් (Global Cartels): ජාත්‍යන්තර ඒකාධිකාරයන් (විශාල ටෙක් කම්පැනි ,  තෙල් කම්පැනි ආදිය ) ගෝලීය වෙළඳපොළ තමන් අතර බෙදා ගැනීම.

භූමිය බෙදා ගැනීම (Territorial Division): මහා බලවතුන් ලෝකය "කැබලිවලට බෙදා" අවසන් කිරීම; එතැන් සිට ඔවුන්ට එය "නැවත බෙදිය" හැක්කේ යුද්ධය හරහා පමණි.

2. 2026 වසරේදී ලෙනින් විසින් සිදු කළ හැකියයි මා සිතන  වත්මන් ගෝලීය සිදුවීම් පිළිබඳ විශ්ලේෂණය

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සහ වෙනිසියුලාව

අරමුණ: ලොව විශාලතම තෙල් සංචිත පාලනය කිරීම සහ ඇමරිකාවේ "පසුපස මිදුලෙන්" අනෙකුත් බලවතුන් (චීනය/රුසියාව) ඉවත් කිරීම.

ලෙනින්වාදී දැක්ම: ලෙනින් මෙය දකිනු ඇත්තේ  "නැවත බෙදාගැනීමේ" සම්භාව්‍ය අවස්ථාවක් ලෙසයි. ඇමරිකාව පහර දෙන්නේ හුදෙක් ඒකාධිපතියෙකුට පමණක් නොවේ; එය තම ඒකාධිකාරයන් සඳහා "අමුද්‍රව්‍ය පදනම්" සුරක්ෂිත කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි. මූල්‍ය කතිපයාධිකාරිය සිය සුවිශේෂී "බලපෑම් කලාපය" ප්‍රතිවාදීන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා හමුදාව භාවිතා කරන ආකාරය ඔහු මෙහිදී පෙන්වා දෙනු ඇත.

රුසියාව සහ යුක්රේනය

අරමුණ: භූමිය ව්‍යාප්ත කිරීම සහ නේටෝ (NATO) සංවිධානයට එරෙහිව "අතරමැදි කලාපයක්" පවත්වාගෙන යාම.

ලෙනින්වාදී දැක්ම: මෙය තරමක් සංකීර්ණ ය. රුසියාව "දුර්වල" ධනවාදී බලවතෙකු බව සමහරු තර්ක කළද, ලෙනින් බොහෝ විට අවධානය යොමු කරනු ඇත්තේ "මහා රුසියානු ස්වෝත්තමවාදය" සහ බලහත්කාරයෙන් භූමිය නැවත බෙදා ගැනීමේ උත්සාහය කෙරෙහි ය. ඔහු මෙම යුද්ධය දකින්නේ අධිරාජ්‍යවාදී කඳවුරු දෙකක් අතර ගැටුමක් ලෙසයි: එනම් තම "අසල්වැසි කලාපය" රඳවා ගැනීමට උත්සාහ කරන රුසියානු ප්‍රාග්ධනය සහ යුක්රේනයට සිය වෙළඳපොළ ව්‍යාප්ත කිරීමට උත්සාහ කරන බටහිර මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය (නේටෝ/යුරෝපා සංගමය) ට එරෙහි සටනක් ලෙසයි . 

චීනයේ ව්‍යාප්තවාදය

අරමුණ: "එක බෙල්ට් එකක් - එක මාවතක්" වැඩසටහන, යටිතල පහසුකම් ණය සහ දකුණු චීන මුහුදේ හිමිකම් පෑම.

ලෙනින්වාදී දැක්ම: ලෙනින්ගේ "ප්‍රාග්ධනය අපනයනය" පිළිබඳ පැහැදිලිම නූතන උදාහරණය චීනයයි. යටිතල පහසුකම් සඳහා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට බිලියන ගණනින් ණය දීමෙන් චීනය "ණය මත යැපීමක්" ඇති කරයි. ලෙනින් මෙය හඳුන්වනු ඇත්තේ "ණය-අධිරාජ්‍යවාදය" ලෙසයි.

ඉන්දියානු ව්‍යාප්තවාදය

අරමුණ: දකුණු ආසියාවේ කලාපීය ආධිපත්‍යය සහ චීනය සමඟ තරඟ කිරීම.

ලෙනින්වාදී දැක්ම: ලෙනින් බොහෝ විට ඉන්දියාව "උප-අධිරාජ්‍යවාදී" (sub-imperialist) බලවතෙකු හෝ "නැගී එන ඒකාධිකාරී බලවතෙකු" ලෙස වර්ගීකරණය කරනු ඇත. අදානි හෝ රිලයන්ස් වැනි ඉන්දියානු ඒකාධිකාරයන් තම ප්‍රාග්ධනය අපනයනය කිරීමට සහ සම්පත් සුරක්ෂිත කර ගැනීමට අසල්වැසි රටවල "බලපෑම් කලාප" සොයමින් සිටී.

3. එදා සහ අද

ලෙනින්ගේ 1916 විශ්ලේෂණය අදටත් අදාළ වුවද, ප්‍රධාන කරුණු දෙකක් සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වී ඇත:

නොපෙනෙන දේශ සීමා: 1916 දී අධිරාජ්‍යවාදය යනු කොඩියක් සිටුවා රටක් අල්ලා ගැනීමයි (යටත් විජිතවාදය). අද එය බොහෝ විට නව යටත් විජිතවාදයයි (Neocolonialism) - රටක් නමට "ස්වාධීන" වුවද, එහි ආර්ථිකය විදේශීය බැංකු සහ සමාගම් සතු වේ.

බහුධ්‍රැවීයතාව: ලෙනින්ගේ කාලයේ බ්‍රිතාන්‍යය අවිවාදිත අදිරදවාදි රජු විය. අද අප දකින්නේ ඇමරිකාව, චීනය සහ රුසියාව දැනටමත් සම්පූර්ණයෙන්ම අත්පත් කරගෙන ඇති ලෝකයක් නැවත බෙදා ගැනීමට තරඟ කරන "අධිරාජ්‍යවාදයන්ගේ ගැටුමකි".

ලෝකය බෙදා අවසන් බැවින්, මෙම බලවතුන් එකිනෙකාගෙන් කොටස් උදුරා ගැනීමට අනිවාර්යයෙන්ම යුද්ධයට එළඹෙනු ඇතැයි ලෙනින් විශ්වාස කළේය. ඔහු අධිරාජ්‍යවාදය දුටුවේ "සමාජ විප්ලවයේ පූර්ව සන්ධ්‍යාව" ලෙසයි.

නමුත් නැවතත් බැලූ විට, ලෙනින්ගේ නිර්මාණයක් වූ සෝවියට් සංගමය පවා හුදෙක් ගෝලීය බලවතෙකු ලෙස පමණක් නොව, නැගෙනහිර යුරෝපය පාලනය කළ "සමාජවාදී අධිරාජ්‍යවාදී" රටක් ලෙසද හඳුන්වනු ලැබීය. තවද ඔහු පැවසූ 'සමාජ විප්ලවය' ඉක්මනින් සිදු නොවීය.

4. "සමාජ-අධිරාජ්‍යවාදය" (Social-Imperialism) පිළිබඳ සංකල්පය

"වචනයෙන් සමාජවාදී, ක්‍රියාවෙන් අධිරාජ්‍යවාදී" ලෙස අර්ථ දැක්වෙන "සමාජ-අධිරාජ්‍යවාදය" යන යෙදුම 1960 දශකයේ චීන-සෝවියට් ගැටුම අතරතුර මාඕ සේතුං විසින් ප්‍රචලිත කරන ලදී. 

මෙය වඩා පැහැදිලි කළහොත් : 

බලපෑම් කලාපයක් ලෙස නැගෙනහිර කලාපය: වෝර්සෝ ගිවිසුම හරහා සෝවියට් සංගමය නැගෙනහිර යුරෝපය සංවෘත වෙළඳපොළක් ලෙස සැලකීය.

හමුදා මැදිහත්වීම්: හංගේරියාව (1956) හෝ චෙකොස්ලොවැකියාව (1968) සෝවියට් ග්‍රහණයෙන් මිදීමට උත්සාහ කළ විට, තම "භූමි බෙදීම" රැක ගැනීමට සෝවියට් සංගමය හමුදා බලය භාවිතා කළේය.

එසේ නම්  "සමාජ විප්ලවය" සිදු නොවූයේ ඇයි?

හේතුව 1. "කම්කරු රදළ පැලැන්තිය" (Labor Aristocracy): අධිරාජ්‍යවාදී රටවල් තමන් සූරාකන රටවලින් ලබන අතිරික්ත ලාභය භාවිතා කර තම රටේ කම්කරු පන්තියට ඉහළ වැටුප් සහ පහසුකම් ලබා දී ඔවුන් "නිහඬ" කරන බව ලෙනින් පැවසීය. 

හේතුව 2 . මූල්‍ය පද්ධතියේ නම්‍යශීලී බව: IMF සහ ලෝක බැංකුව වැනි ආයතන හරහා ධනවාදය බිඳ වැටීම වළක්වා ගැනීමට ඔවුන් සමත් විය. 

හේතුව 3 . "අවිධිමත්" අධිරාජ්‍යය: අද අධිරාජ්‍යයන්ට රටක් පාලනය කිරීමට එය ආක්‍රමණය කිරීමට අවශ්‍ය නැත. ඔවුන් ණය උගුල් (Debt traps) භාවිතා කරයි. පෙනෙන සතුරෙකු (සොල්දාදුවන්) නොමැති නිසා සාම්ප්‍රදායික නිදහස් සටනක් සංවිධානය කිරීම දුෂ්කර වී ඇත.

 ලෙනින් අධිරාජ්‍යවාදය දුටුවේ අවසානයක් ලෙසයි. කෙසේ වෙතත්, ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන්නේ එය "චක්‍රයක්" විය හැකි බවයි. එක් බලවතෙකු දුර්වල වන විට ලෝකය සමාජවාදය දෙසට ගමන් කරනවා වෙනුවට, නව අධිරාජ්‍යවාදීන් (චීනය හෝ ඉන්දියාව වැනි) ලෝකය නැවත බෙදා ගැනීමට ඉදිරිපත් වේ.

අප අද අත් දකින්නේ මෙම යථාර්ථයයි. මේ නිසා  ලෙනින්ට අනුව චීනයට හෝ  රුසියාවට  නිකලස් මදුරෝ  බේරා ගැනීමට සටන් කිරීමේ අවශ්‍යතාවයක් නැත .

සබැඳී ලිපිය - කියුබන් සහ ටෙනරිෆ් කතාවක් 

කොළඹ ගමයා - 05/01/2025  

ලෙනින් ගේ පොත මෙතනින් කියවිය හැකිය :  here: Imperialism, the Highest Stage of Capitalism