Monday, 2 November 2026

මගේ ගුවන් ගමන් ගැන නොකී කතා


මට පෙනෙන විධිහට ගොඩක් අයට  සංගා එක්ක ඇරියස් එකක් තියනවා. සමහර විට හොඳට ඉංග්‍රීසි කතා කරන නිසා, සාර්ථක ක්‍රීඩකයෙක්, හොඳ වෙළෙන්දෙක්, හොඳ මාකටින්,  ක්‍රිකට් මහා ගෙදර පින්තූරේ  එල්ලලා තියෙන නිසා, බෝර්න්  අගේන්  බිරිඳ නිසා , වෙළඳ දැන්වීම් වල ඉන්න නිසා, ආදී ඕන හේතුවක්  වෙන්න පුළුවන්.  සංගා ට හිනාවෙන්න බලාගෙන හිටිය වගේ අර ජර්මන් වලින් ශාඩෙන්ෆ්‍රෞඩ (schadenfraude) කියල කියන්නේ. අනිකට කෙළ වුනහම   හිනා වෙන එක.  මෙතන ප්‍රශ්නය සංගා ලොකු කම් පෙන්වල නෙමේ කියන එක හෝ ,  රයන් එයාර් නිලධාරිනිය වර්ණවාදී  හෝ ජාතිවාදී කතාවක් කීම කියන දේවල් අපේ අයට  අදාල වෙලාම නැහැ. සමහරු බොර දියේ මාළු බානවා මුළු යුරෝපෙම  ජාතිවාදියි කියල. එහෙම දේ වෙනවද?  හැමදාම  හැම ෆ්ලයිට් එකේම  නැති වුනත් වෙනවා. 

පළමුවෙන්ම කියන ඕනේ අයිරිෂ් ජාතිකයන්  හරිම හිතවත් හොඳ මිනිස්සු .  අපි සංචාරයේ ගිහින් තියනව ,  හැබැයි උන්ට සුද්දා හෙවත් ඉංග්‍රීසිකාරය පෙන්නන්න බැහැ. මහා  අයිරිෂ් සාගතය උනේ සුද්ද නිසා කියල වෛරයක් තියනවා .  යුද්ධ කාලේ අයිරිෂ්  අය දෙමළ කෝස් එකට ආධාර කළා. හේතුව දෙමල සහෝලා  ගිහින් කියල සුද්ද තමයි අපේ රටේ දෙමළ  ප්‍රශ්නේ ඇති කලේ කියල .  මාත් එක්ක කයියක් ගහන  ආපු අපේ ටැක්සි ඩ්‍රයිවර් මහත්මය මම අයිරිෂ් නිදහස් සටන ගැන හොඳට දන්නා බව දැන  ගත්තම "පිස්සුද  බ්‍රදර් සල්ලි එපා" කියල කොච්චර දුන්නත් සල්ලි ගත්තේ නැහැ රයිඩ් එකට.  පොඩි ගානක් නෙමේ. උන් එහෙමයි හිතට ඇල්ලුවහම. ඉතින් සංගට එහෙම කතා කළා නම් හුඟක් වෙලවට අය්රිෂ් කෙනෙක් වෙන්න බැහැ කියල මට හිතුන. කොහොමත් "රයන් එයා" එකේ වැඩිපුරම  වැඩ කරන්නේ පිටරටවල අය.   

 
හරි දැන් ඉස්සෙල්ලම අපි අපිට බැනගෙන ඉමු .  
එංගලන්තයේ ඉඳන් ලංකාවට , මැද  පෙරදිග රටවල් හරහා යන අය  දන්නා දෙයක් තමයි  ලන්ඩන් ඉඳන් මැද  පෙරදිග ඩුබායි, අබුඩාබි,  ඕමාන්  යනකන් වගේ සර්විස් එක හොඳයි .  ඊට පස්සේ කනා බල්ලට පොල්ලෙන් ගහනවා වගේ සර්විස් එක කියල . හැම එකේම වගේ බට් එමිරේට්ස් එක ටිකක් හොඳයි.  ඒ නිසාම පහුගිය අවුරුදු කිහිපය ඇතුලත අපි යන්නේ ශ්‍රී ලන්කන් විතරයි.  එක පාරක් දෙපාරක් ගියා එමිරේට්ස්.
 
මට ළඟකදී ගුවන් යානාවක සේවිකාවක් වී හිටි  පිලිපීන ගෑල් ළමයෙක් පාටියක දී  හම්බ වුනා. සාමාන්‍ය  තරමට උස, ලස්සන මික්ස් එක්කෙනෙක්.  එයාගේ පියා ඇමෙරිකන් සොල්දාදුවෙක් .  මම එයාට  ඔය කතාව කිව්වා. 
"අනේ ඔයා  තරහ වෙන්න එපා කියල," එයා කිව්වා මෙහෙම  - "ඔය ෆ්ලයිට් එක මහා ජරා එකක්. උඹලගේ මිනිස්සු  ටොයිලට් පාවිච්චි කරන්න දන්නේ නැහැ. ඇත්තටම කියනවා නම් මුළු දකුණු ආසියාවටම යන ෆ්ලයිට් වල එහෙමයි කියල .  සුද්ද කරලා ඉවරයක් නැහැ.  යන අනිත් මගීන්  විශේෂයෙන් සුදු ජාතිකයෝ ඇවිත් කම්ප්ලේන් කරනවා" කියලත් කිව්වා. ඔයාල දන්නවනේ ගුවන් සේවිකාව කියන්නේ උත්කර්ෂයට නංවපු රැකියාවක් උනාට එසෙන්ෂලි වේටර් කෙනෙක් ගේ රස්සාවක් කියල .  ඒ හැම දෙයක්ම එයාල කරන්න ඕනේ. මම ඉතින් මුවින් නොබැන හිටියා ඇහුව වැරැද්දට-මොකද  අපේ යක්ඛ පුත්තු අතීතයේ සිට ගෙන එන ශුද්ධ වූ  ජාන  මුත්‍ර මගින් ටොයිලට් සීට්  එකේ සහ ඉන් පිටත වටේ විසිරවීමේ සත් ක්‍රියාව මමත් අත්දැකල තියන නිසා  .  - ඔය කියන තරුණිය දැන් යුරෝපයේ ග්‍රවුන්ඩ්  ස්ටාෆ් වැඩක් කරන්නේ ජර්මන්  ජාතිකයෙක් බැඳලා ඇවිත් .  
  ඉතින් සංගා ට බනින ගමන් තමනුත් කල්පනා කරලා බලනවනම් හොඳයි .  මොකද ඔන්න ඔහොම තමා සමහර ගුවන් සේවිකාවෝ අපි ගැන හිතන්නේ. අපි කොච්චර ලොකුවට හිතන් ගියත්.  අනික ඔය වගේ රහස් උන් කියන්නේ නැහැ ලෙහෙසියෙන්.  හැබැයි මට නෝටිස් වුනා සිංහලෙන් පවා දැන් උපදෙස් ලියල තියනවා කියල කාලයක් ඉඳන් සමහර ෆ්ලයිට් වල.    

අපි යාලු වුන අලුත අනූ  ගණන් වල ජර්මනියට ගියා  ලුෆ්තන්සා ගුවන් සේවයේ. ඒවායේ ටිකට් 'රයන් එයා' වගේ තුන් ගුණයක් විතර.  අපි දෙන්න අයිනේ සීට් දෙකක  (යුගල සිට්  අයිනේම තියන) ඉඳ ගෙන ඉන්න කොට ගුවන් සේවිකාව ඇවිත් ඇහුව ඉනෙස් ගේ කනට කරලා යමක්.  එයා පුදුමෙන් වගේ කීව "නැහැ ඕනේ නැහැ" කියල.  මම ඇහුවා මොකෝ කියල. ගුවන් සේවිකාව කියනවලු වෙන තැනක ඉඳ ගන්න දෙන්නම් කියල. ටිකකින් මේකි ආයි  ඇවිත් කිව්වා ජනේලය අයිනේ තැනකුත් තියනවා කියල .  ඉනෙස් සැරෙන් කිව්වා නැහැ එයා ඉන්න තැන හොඳයි කියල.  ඒ කාලේ  ඒ පොඩි පැය දෙකටත් කෑම වේලක් දෙනවා. මේ ගෑනි අපිව පහු කරගෙන සර්ව් කරනවා. ඉනෙස් ඒ ගමන කතා කරල කිව්වා. එයාට  කෑම එක ගෙනත්  දුන්න.  මට නැතිව. ඉනෙස් කිව්ව මගේ බෝයි ෆ්‍රෙන්ඩ් ට දුන්නේ නැහැ කියල .  ඒ ගමන මූණ ඇද කරගෙන ඇවිත් දුන්න. සිද්ධිය වෙලා දැන් අවුරුදු 26 ට වැඩියි . අද වෙන තුරුත් අපි ලුෆ්තන්සා ගිහින් නැහැ.  දැන් හොඳ ඇති. හැබැයි ක්‍රි.ව. දෙදහෙන් පස්සේ වගේ ඉඳන් මැතක්  වන තුරු මොන ප්‍රශ්නයක් වත් තිබ්බේ නැහැ . කෝවිඩ්  වලිනුත් පස්සේ ලොකු සංක්‍රමණික රැල්ලක් ආවනේ යුරෝපයට. මම ඒ ගැන මුකුත් කියන්නේ නැහැ .  නමුත් ඉන් පස්සේ සලකන ආකාරයේ වෙනසක් ඇති වුනා කියන එකනම්  මට තේරුම් ගියා . 

මම 2019 ට කලින් එක පාරක් බ්‍රිටිෂ් එයාර්වේස් එකේ ගියා . ලංකාවට යන එක නවත්වන්න කලින්. මාලේ  යන ෆ්ලයිට් එක. ඒක  එහෙන් ඇවිත් අපිව කලම්බෝ වලින් අරන් එනවා.  මගේ සීට් එක සහ කෑම  තියෙන ට්‍රේ එක අපිරිසිදුයි. මම කතා කරලා කිව්වා. අපේ කෑල්ලේ සේවය කලේ කළු ජාතික තරුණියක්  සහ සුදු ජාතික තරුණියක්.


 සුදු එකී ඇවිත් කිව්වා මාලේ වලදී පිරිසිදු කරලා නැහැ කියල.  මම කීව  හරි ඉතින් පිරිසිදු කරන්න කියල දැන් මගේ වැරැද්දක් නෙමේනේ.  මේකි කළු කෙල්ල ගාවට ගියා. මුණු මුණු ගෑව . කළු එකී ජූනියර්  වෙන්න ඕනේ, ඒත් ආවේ නැහැ. ප්ලේන් එකෙන් බහිනකන් ඒක  එහෙමයි.  මම ඊට පස්සේ නම් බ්‍රිටිෂ් එයාර්වේස් එක්ක කොහෙවත් ගියේ නැහැ.  මොකටද අපේ බිස්නස් දෙන්නේ. 

අවුරුදු දෙකකට කලින් අපි උස්බෙකිස්න්තාන්  ගිහින් ඉස්තාන්බුල් හරහා ආවේ .  එක ෆ්ලයිට් එකක්  කැන්සල් වෙලා අපිව දැම්මේ දෙවෙනි එකට.  ඒක ෆුල්.  මුන් කිව්වා සමහර හෑන්ඩ්ලගේජ් ඇතුලට දාන්න වොලන්ටරි වෙන්න කියල . අපේ ඒවා දුන්නේ නැහැ. එකයි නේ තියෙන්නේ.  නමුත් ළමයි දෙන්න ටොයිලට් ගිහින් එන කොට එක බෑග් එකක් නොකියම උස්සන් ගිහින්.  අපි හොයන කොට  කොට අපිට හරිම කතා   විධිහට යන්න කිව්වා ෆ්ලයිට් එකට. නැත්නම් දාල  යනවා ලිව්වා. බෑග්  එක ලන්ඩන් වලින් ඉල්ලන්න ඔෆිස් එකෙන් එවන්නම් කිව්වා. ඒක බොරුවක්. අපි ආව. ඒ බෑග් එකේ තිබ්බ සමරු ත්‍යාග සහ ඇඳුම් මුකුත් නැහැ.  ඒවා තවම ඉස්තාන්බුල් වල. ලන්ඩන් වලින් කීව එයාලට කරන්න දෙයක් නැතිලු. අපේ තුර්කි යාළුවෙක් වන නුරායි ගිහින් ඉල්ලුව .  එයාට දුන්නෙත් නැහැ .  අන්තිම රූඩ්  මිනිස්සු. ආයේ  ටර්කිෂ් එයාර් ලයින් යන්නේ නැහැ කියල හිතන් ඉන්නේ . අදහස පස්සේ වෙනස් වෙන්න පුළුවන් .මේ එක සිද්ධියක් නේ කියල හිතල.  
  
මම ඉනෙස් ට නිතර කියන කතාවක් තමයි . එයා සුදු ජාතික නිසාත් ළමයි දෙන්න ඉන්න නිසාත් priority boarding කියල අපි වෙනම ගෙවල යන නිසාත් ප්‍රශ්න අඩුයි කියල.  ඒ කියන්නේ "රයන් එයා" එකේ වැඩි ගානක් ගෙවල සීට් බුක් කරලා ගිය හැකි.  නැත්නම් කඩාගෙන බිඳගෙන දුවන්න  ඕනේ සීට් එකක් අල්ල ගන්න.  දැන්නම්  සීට් අංක දෙනවලු අන්තිම දවසේ.  එංගලන්තයේ දී ඇත්තටම රයන් එයාර් පැත්තෙන් කිසිම ප්‍රශ්නයක් කවදාවත් වෙලා නැහැ.  

ළමයි පුංචි කාලේ මමයි ලොකු දුවයි එක තැනක් ඉනෙස් නුයි පොඩි දුවයි තව තැනක. අපේ පිටි පස්සේ හිටියේ මහලු ජර්මන් ජෝඩුවක් .  මිනිහ නිතරම කකුල් දික කරලා දුවගේ සීට් එකේ වද්දනවා .  දුව මට කිව්වා .  මම මෑන් ට නැගිටලා කිව්වා කරුණාකරල වැඩිය සීට් එකට් ගහන්න එපා කියල. මුන් දෙන්න ඊට පස්සේ  පිරිමි එයා හොස්ටස් ට ජර්මන් වලින් මොකද්ද කීව. මූ මට විත් කියනවා දුවට හරියට හැසිරෙන්න  කියන්නලු , පිටි පස්සේ අයට හිරිහැර කරන්න එපාලු. ළමයට වයස දහයක් ඇති.  මම කිව්වා අපි කරපු දෙයක් නැහැ මේ මිනිහ කකුලෙන් ගහනව කියල .  ඒ ගමන් අරූ තර්ජනය කලා ෆ්ලයිට් එකෙන්  බැස්සහම පොලිසියට කියනවා කියල.  මට මළ පැනල . ඒ අස්සේ ඒ පේලියේ හිටපු ඉනෙස් එක්ක අර නාකි දෙන්න හොඳ කතාවක් .  මම ඉනේස්ට කීව වෙච්චි දේ.  අපි එක පවුලේ කියල දැන ගත්තම අරුන් සද්දේ වැහුවා. බහින කොට අරූ ට කිව්වා 'උඹ නාසි බල්ලෙක් '  කියල. ඒ වෙලේ ඌ මොනා කරන්නද?      

අවුරුදු දෙකකට විතර කලින් ජර්මනියේදී මාව පික් කලා පෝලිමේ ඉන්න කොට බෑග් එක ලොකු වැඩියි කියල (මම මැනලා  ගෙනාවේ.  මේක ලන්ඩන් වලින්  ගෙනියන්න දුන්න)  මම ඒකත්  කිව්ව. මේ කෙල්ල හෙන රූඩ් ලෙසින් කීව  'අපි ලන්ඩන් නෙමේ කියල '  කතා කලේ එහෙම හරිම නැස්ටි  විධිහට. ගෙව්වේ නැත්නම් යන්න දෙන්නේ නැහැ කිව්වා. එයා ජර්මන් නෙමේ හැබැයි.  ඇක්සෙන්ට් එකෙන් තේරුනා වෙන රටක කියල .  කොහොම හරි මම වාද කරල බැරි තැන අන්තිමට ගෙවල ආව . දැන් අර චෙකින් එකේ පාස්පෝර්ට් එක සහ බෝඩින් පාස් එක චෙක් කරලානේ  එවන්නේ . (සංගා බ්ලොක් වෙච්චි තැන)  ආයේ  චෙක් කරන්නේ නැහැ .  නමුත් ෆ්ලයිට් එකට යන්න පඩි පෙලින් බැහැල එතන ඉන්න වුනා බලාගෙන සෑහෙන  වෙලාවක් .  ෆ්ලයිට් එක රෙඩි  නැතිව.  මම ප්‍රයරිටි බෝඩින් නිසා ඉස්සරහම හිටියේ .  මේ ගෑනි අර දොර අරින්න ඇවිත් ඒක ඇරලා අනිත් අයට යන්න දීල මගේ පාස්පෝර්ට් එක ආයේ  බලන්න ඕනේ කිව්වා (පාස්පෝට් එක බ්‍රිටිෂ්) .  මම බෑග් එක ඇදල  පෙන්වන කොට අනිත් මිනිස්සු මගේ දිහා බල බල පහු කර‍ගෙන යනවා.  එතැන කිසිම  වැඩක් නැති දෙයක් ඒ කලේ.   
ඊට පස්සේ ආපු ගමන් වාර  දෙකම  ජෙට් 2 එකෙන් සහ ශ්‍රී ලන්කන්.   ආයේ  අයර්ලන්තේ හෙට අනිද්දා ගියොත් ඉවානයගෙ  දිහා, "රයන් එයා" තමා යන්න වෙන්නේ. ඒත් යනවා. මොකද ගමන් වාර  120න් දෙකක් තුනක් අවුල් කියන්නේ 3% අඩුයි නේ සම්භාවිතාව.  ඒ අනුව නොට් බෑඩ් ඉතින්.
 
අන්තිම කතාව අපි ජපන් යද්දී .  ශැන්හයි කනෙක්ෂන් ෆ්ලයිට් එකට වෙලා මදි.  බ්ලොග් එකේ ලිපිය තියනවා.  කැතේ ප්සිෆික් කොහොමත් හොඳ එයාර්ලයින් එකක් .  කොහොම අහරි ජපානෙට යන ෆ්ලයිට් එකට දැම්ම. අපි දෙන්න දෙතැනක. මගේ පිටි පස්සේ හිටියේ සුදු මහත්මයෙක් .  මගේ ඉස්සරහ චීනෙක් .  සාමන්‍යයෙන් මම සීට් එක පස්සට දාන්නේ නැහැ. කෑවට පස්සේ චීනා සීට් එක පස්සටම දැම්මා. මගේ මූන  ගාවටම . මම ඉතින් මගේ එක පොඩ්ඩක් වෙන්න පස්සට දැම්මා. සුද්ද ගැහුවා සීට් එකට. මම ටිකක් ඉස්සරහට  ගත්ත. ඒත් පොතක් කියවන්න,  ෆිල්ම් එකක් බලන්න වුනත් අමාරුයි .  ආයේ දැම්ම පස්සට.  සුද්ද ආයේ ගැහුවා.  මම ගණන්  ගත්තේ නැහැ. මූ දෙතුන් පාරක්  විතර ගැහුවා  අතිනුයි කකුලෙන් සීට් එකටයි .  ඒ ගමන් මම නැගිටලා ඌට කිව්වා ආයේ ගැහුවොත් කම්ප්ලේන් කරනවා . අනික මගේ ඉස්සරහ එකාටත් ගන්න කියපන් සීට් එක ඉස්සරහට කියල. මූ මුකුත් කිව්වේ නැහැ මගේ දිහා පුදුමෙන් වගේ බලන් හිටිය. මන් හිතන්නේ මම නැගිටල බනී කියල හිතුවේ නැහැ,  දැන් මූ  ළඟ  අනිත් පැත්තේ ඉන්න සුදු ගෑනු දෙන්න මූට චැට දානව. මු සවුත් ඇෆ්රිකන් සුද්දෙක්.  හරිනේ,  ගෑනු දෙන්න ඕස්ට්‍රේලියා. මුන් මට ඇහෙන්න කියන්නේ මිනිස්සු රූඩ්, සමහරු ෆ්ලයිට් වල එහෙමයි. ෆ්ලයිට් වල ගිය එවුන් නෙමේ වගේ කතා.  මම සත පහකට ගණන් ගත්තේ නැහැ,  චීනා ට කියපන් ඉස්සෙල්ල.  දැන් ටෝකියෝ බැස්සම මම උඩ රාක්කෙ දාපු බඩු ගන්න හදනවා ,  සුදු ගෑනි ඒකිගේ බෑග් එක ගත්තේ මගේ මූණේ වද්දල. ඕන කමින් කලේ කියල තේරුණා නිසා,  මට මළ පැනල මම ඒකිගෙන් ඇහුව මොකද්ද උඹේ ප්‍රශ්නේ කියල.  මගේ තරහ මූණ බොහොම  භයානකයි .  ඉනෙස් මිනිස්සු පීරාගෙන ඇවිත් බදාගෙන කිව්වා -" අනේ අපි බැහැල යමු .  දැන් ඇවිල්ලනේ . උන්ව ගන්න ගන්න එපා කියල ."   අර ගෑනි මුලින් හිනා වුනාට - මම හැරිලා එනකොට කිව්වා "සොරි මම දැක්කේ නැහැ" කියල.

ඒකටත් හරියන්න ජපානේ -  අපට  කිසිම ප්‍රශ්නයක් වුනේ නැහැ ,  හැමෝම කියනවා  ජැප්පෝ ජාතිවාදී කියල මම නම් දැක්කේ නැහැ එහෙම දෙයක්. සුපර්මාකට් එකක  මගේ ට්‍රේන් සෙට් එකට චාජරයක් හොයද්දි මුලින් කෙල්ලක් තව එකෙකුට කතා කරල,  ඒකි මැනේජර් ට කතා  කරල අන්තිමට හතර දෙනක් මට අවශ්‍ය දේ හොයල, හොයා ගත්තම  භාවිත කරන හැටිත් වට වෙලා කියා දුන්න. අන්න සර්විස් .             
 
"රයන් එයා" එකේ ෆ්ලයිට් ස්ටාෆ් එකෙන් 42% දකුණු යුරෝපියානු රටවල අය . ඒ කියන්නේ ඉතාලියානු ,  ස්පාඤ්ඤ,  පෘතුගීසි , ඇල්බේනියා, ක්‍රොඒෂියා  ආදී රටවලින්.  නැගෙනහිර යුරෝපියන් 8% පමණ ඉන්නවා .  උතුරු යුරෝපියානු ඒ කියන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය , අයර්ලන්ත ,  නෙදර්ලන්ත,  ප්‍රංශ වගේ රටවලින් 30% පමණ .  ඉතිරිය ලෝකේ අනික් රටවලින්.

දැන් ධනවාදයට අනුව තරඟය හොඳ වෙන්න එපාය.  එතකොට තමා පාරිභෝගිකයාට හොඳ .  නමුත් ඕනෑවට වඩා කට්  ප්‍රයිස් කරලා රයන් එයා ,  අනිත් එයාර්ලයින් අයින් කරලම වගේ දැම්ම.  අර ප්‍රයිවෙට් බස් වගේ සමහර රූට් වලට  ඒ ගොල්ලෝ විතරමයි ඉන්නේ.  අර ධනවාදයේ තියෙන චොයිස් එක කෝ ?  ඒකට මොකද වුනේ?  අනිත් කාරනේ තමා - අපට කියන්නේ 'කස්ටමර් ඕල්වේස් රයිට් '  කියලනේ .  "ඔබේ පාරිභෝගිකයා සැම ම විටම නිවැරදිය" (වැරදි වුනත් ) . සොරි කියල මුව් ඔන් වෙන්න පුළුවන් වුනත්,  රයන් එයා සොරි කිව්වේ නැහැ ,  ඒ වෙනුවට වැඩේ අමතක කරල දානව. සංගා වැදගත් නැහැ,  අන්න  එතනයි මට  ප්‍රශ්නේ.

අපේ අල්ලපු ගෙදර මනුස්සය ඊයේ පෙරේද යන්න ගිහින් ටිකට් තුනක් වරදලා  දීල.  එයාව ආපහු හරවල එව්වා. කෙල්ල කම්ප්ලේන් කලහම පවුම් පනහක වවුචරයක්  දීල.  ටැක්සි ෆෙයාර් එකත් ඊට වැඩියි . ඊළඟ ෆ්ලයිට් එක දවස් තුනකින්. දවස් තුනක නිවාඩුව හබක්. එයා ඉතුරු දවස් තුනට ගිහින් ආව.  එය හිතන්නේ  ඊට කලින් කම්ප්ලේන් එක්ක කල නිසා  එයාගෙන් පලි ගත්ත කියා . වෙන්නත් පුළුවන් .  නොවෙන්නත් පුළුවන්.
කොටින්ම කට්  ප්‍රයිස් නිසා අපි ගියාට බේසික් සර්විස් එකට, අපට අයිතියක් තියනව. 

ඔය ඉහත කියන සිද්ධි අවුරුදු 30 ඇතුලත් සිද්ධි වෙච්චි  දේවල් .  ඉතින් සම්භාවිතාවක්  ගත්තම, ගිය රටවල් ප්‍රමාණය ගත්තම  ඇත්තටම ලොකු දෙයක් නෙමෙයි. සීයට  දෙකක් පමණ තමා ප්‍රශ්න වෙලා තියෙන්නේ. ඉතින් මේව කවදාවත් ලියල නැහැ.  මොකද් ආගිය ගමන් ඊට වැඩිය ජොලි සහ හොඳ නිසා .

අජිත් හෙවත් කොළඹ ගමයා - 02/11/2026            
 


Wednesday, 7 October 2026

ගරාවැටෙන යටත්විජිත ශ්‍රී විභූතිය - ඓතිහාසික ගල්කිස්ස හෝටලය (Hotel Mount Lavinia)

ගරාවැටෙන යටත්විජිත ශ්‍රී විභූතිය- ඓතිහාසික ගල්කිස්ස හෝටලය 
අපගේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරයේ අවසන් දින කිහිපය අප ගත කළේ ඓතිහාසික මවුන්ට්  ලැවිනියා ලෙසින් හඳුන්වන ගල්කිස්ස හෝටලයේය. අප එහි ගියේ ලැවිනියා දුම්රිය එන්ජිම පිළිබඳ කතා බහක් අප අතර ඇති වූ නිසා සහ එම ඉතිහාස කතාවට සම්බන්ධ ස්ථානය දැක ගැනීමටත්ය. ඒ වනවිට මම මොහාන් රාජ් මඩවල මහතාගේ ලොවීනා නවකතාවත්  කියවා තිබුණි .  
මෙම හෝටලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියන් සාගරයට මුහුණ ලා ඇති, ඉතාමත් මනරම් කුඩා කඳුගැටයක් මතය. මෙම අලංකාර ආණ්ඩුකාර මන්දිරයේ නිර්මාතෘවරයා වන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා ආණ්ඩුකාරවරයකු වූ සර් තෝමස් මේට්ලන්ඩ් (1805–1811) ය. ඔහු ඉන්දියන් සාගරය දෙසට විහිදුණු මෙම උස් ප්‍රපාතය මත තම නිල ගිම්හාන නිකේතනය ලෙස මෙම මන්දිරය ඉදිකර, එය ‘මවුන්ට් ලැවීනියා හවුස්’ (Mount Lavinia House) ලෙස නම් කළේය.


මොරීන් සෙනෙවිරත්න මහත්මිය ලියූ ග්‍රන්ථයක ඉතා පැහැදිලිව විස්තර කර ඇති පරිදි, මෙම මන්දිරය පිටුපස "කිං ටොම්" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වුණු බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා සහ ලොවීනා අපොන්සුවා නම් දේශීය සහ කුලහීන මෙස්තිසෝ (Mestizo) නර්තන ශිල්පිනිය අතර පැවති රහසිගත, තහනම් ප්‍රේම සම්බන්ධයක් තිබුණි. එවකට සිටි රදළ  බ්‍රිතාන්‍ය සමාජය උසස් නිලධාරියෙකු දේශීය නර්තන ශිල්පිනියක ඇසුරු කිරීම දැඩි ලෙස හෙළා දුටු බැවින්, ඔවුන්ගේ සම්බන්ධතාවය දැඩි ලෙස රහසිගතව තබා ගැනීමට සිදු විය.


වසර 1806 දී මන්දිරය ඉදිකරන අතරතුර, මේට්ලන්ඩ් ආණ්ඩුකාරවරයා රහසිගත භූගත උමගක් නිර්මාණය කිරීමට තම ඉංජිනේරුවන්ට උපදෙස් දුන්නේය. මෙම උමඟේ එක් කෙළවරක් මන්දිරයේ වයින් ගබඩාව  තුළින් ආරම්භ වූ අතර, අනෙක් කෙළවර සැතපුම් කිහිපයක් දුරින් පිහිටි ලොවීනාගේ පියාගේ නිවසේ ළිඳක් තුළින් මතු විය. මන්දිරයේ ඉහළ මහල්වල උත්සව සහ සාද පැවැත්වෙන අතරතුර, ලොවීනා මෙම රහස් උමඟ ඔස්සේ මන්දිරය තුළට කැඳවාගෙන එනු ලැබුවාය. කෙසේ වෙතත්, 1811 දී බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ කාර්යාලයට මෙම රහස් ප්‍රේමය හෙළිවීමත් සමඟ එය ඛේදනීය ලෙස අවසන් විය. "ඉංග්‍රීසි කිරීටයට සහ දෙවියන්ට" පටහැනි ක්‍රියාවක් ලෙස සලකා මේට්ලන්ඩ්ව වහාම මෙරටින් කැඳවා මෝල්ටාවට මාරු කර යවන ලද අතර, ඔහු එහිදී අවිවාහකවම මියගියේය.

සර් තෝමස් මේට්ලන්ඩ් ගෙන්  පසුව රොබට් බ්‍රවුන්රිග්, එඩ්වර්ඩ් පැජට් , එඩ්වර්ඩ් බාන්ස් (ලංකාවේ පාරවල් බොහොමයක් නම් කර තිබුනේ ඔහුගේ නමිනි .) මේ නිවසේ ජිවත් වූ අනිකුත් ආණ්ඩුකාරවරුන්ය. 
1833 කොළරා වසංගතයක් පැවති කාලයේ ඉංග්‍රීසි හමුදා භටයන් ගේ සනීපාරක්ෂක නිකේතනයක් ලෙස ද 1860 නවාතැනක් ලෙසද පවතී මේ නිවස 1877 දී මවුන්ට් ලැවිනියා මහා හෝටලය නමින් හෝටලයක් බවට පත් කෙරුණි . දෙවන ලෝක යුධ සමයේ මිලිටරි  රෝහලක් ලෙස භාවිතා කෙරුණු හෝටලය,  1956 දී ප්‍රසිද්ධ "ක්වායි නදියේ  පාලම" (The bridge on the river Kwai ) චිත්‍රපටය  සඳහාද තෝරා ගැනුණි.
ලංකාවේ ප්‍රථම  නයිට් ක්ලබ් එක වූයේ 1957 දී  මෙහි පිහිටවූ 'ලිට්ල් හට්' එකය . 
 
 අප එහි යන විට අපට සැබෑ ශ්‍රී ලාංකීය ආගන්තුක සත්කාරය අත්විඳීමට ලැබුණි. එහි පිළිගැනීමේ නිලධාරීන් (Reception Team) අප ආ මොහොතේ සිටම ඉතාමත් කාරුණික හා සහයෝගීශීලී ලෙස කටයුතු කළහ. ඇතුල්වන ස්ථානයේ සිටි දොරටුවේ සේවා සහායකයන් හැඳ සිටියේ යටත් විජිත සමය විදහා දැක්වෙන නිල ඇඳුමකි. එය හෝටලයේ අනන්‍යතාවය රැකීමක්  ලෙස මම දිටිමි .   
හෝටලයේ පැරණි විභූතියේ නටබුන් අදටත් එහි දැකගත හැකිය. අප එහි නැවතී සිටි දින දෙක තුළ, එහි වසර හතලිහකට අධික කාලයක් සේවය කළ ප්‍රවීණ සේවකයෙකු වන විජේසිංහ මහතාව හමුවීමට අපට වාසනාව ලැබුණි. ඔහු ඉතාමත් කාරුණිකව හෝටලයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අපව දැනුවත් කරමින් විශේෂ චාරිකාවක ට අපව  කැඳවාගෙන ගියේය.
එහිදී අප දුටු දේ මේ ස්ලයිඩ් එකෙන් නැරඹිය හැකිය . 
***********************************************************************



හෝටලයේ උදේ ආහාරය ගන්නා ස්ථානය සහ පිහිනුම් තටාකය අසලින් පෙනෙන කොළඹ මුහුදු තීරයේ දර්ශනය අතිශයින්ම සුන්දරය. එහි සිට කෘතිමව ගොඩ නගන ලද ඉතිහාසයේ සරදමක් වන පෝට් සිටිය පෙනේ. මේට්ලන්ඩ් හෝ බ්‍රවුන්රිග් එවැන්නක් කිසිදා නොසිතන්නට ඇත . 
    මෙහි උදේ ආහාර බුෆේ එක  සැබවින්ම විශිෂ්ට වන අතර, සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලාංකීය ආහාර මෙන්ම බටහිර ආහාර වර්ග රැසකින්ද සමන්විතය. මෙම උස් ස්ථානයේ සිට, පහළින් ඇති දුම්රිය මාර්ගය දෙස බලමින් උදේ ආහාරය ගැනීම අමතක නොවන අත්දැකීමකි. හෝටල් කන්දට කෙළින්ම පහළින් ගල්කිස්ස දුම්රිය ස්ථානය පිහිටා ඇති බැවින්, මුහුදු වෙරළ දිගේ ධාවනය වන දුම්රිය දෙස බලා සිටීමට කැමති ලොව පුරා සිටින දුම්රිය ලෝලීන්ට  මෙය සැබෑ ස්වර්ගයකි.
නමුත්, මෙම සුන්දර දර්ශනයෙන් ඔබ්බට ගොස් හෝටලයේ කාමර දෙස බලන විට දැකගත හැක්කේ හදවත කම්පා කරවන යථාර්ථයකි. වත්මන් අයිතිකරුවන් මෙම ජාතික උරුමයේ විනාශය සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැර ඇති බව පෙනේ. හෝටල් කාමර තරමක අබලන් තත්ත්වයක පවතී—ඒවා තෙතමනයෙන් යුක්ත, පුස් කා ඇති අතර දැඩි අප්‍රසන්න සුවඳකින් යුක්තය. අප දුටු පරිදි, මුළු හෝටල් සංකීර්ණයේම මිනිසුන්ට නැවතීමට සුදුසු මට්ටමක පවතින්නේ කාමර කිහිපයක් පමණි. වායුසමීකරණ යන්ත්‍ර නිසා තරමක ඉසුම්බුවක් ලැබුනද එයින් ආග්‍රහණ කරන වාතයේ වෙනසක් වීම අඩුය .  ගොඩනැඟිල්ලක අච්චු/පුස් (mold) වැඩීමේ ගැටලුවක් ඇති වූ විට, එම දිලීර මඟින් අන්වීක්ෂීය බීජාණු (spores), අසාත්මිකතා ඇති කරන ද්‍රව්‍ය (allergens) සහ උත්තේජක (irritants) මිලියන ගණනක් ගෘහස්ථ වාතයට මුදා හරියි. මෙම අංශු ආශ්වාස කිරීමෙන් කෙටි කාලීන මෙන්ම දිගු කාලීන සෞඛ්‍ය ගැටලු රැසක් ඇති විය හැක. අප දෙවෙනි දවසේ දුම්රිය මග වඩා හොඳින් පෙනීමට කාමරය  මාරු කෙරුවෙමි. අපේ කැමැත්තෙන් ඉල්ලාගෙන ගිය නිසා අපි ඒ පිළිබඳව  කිසිවක් නොකීවද එම කාමරය මුලින් කාමරයටත් වඩා දරුණු ලෙස තෙත් වාතය පිරි තිබුණි .    රාත්‍රියේ බැල්කනියට ඇති දොර විවෘත කර මුහුදෙන් එන ලවණ  මිශ්‍ර සුළඟින් කාමරය පිරෙන්නට හැරියෙමු .
හෝටල් කළමනාකාරීත්වයේ ප්‍රශ්නකාරී  තීරණයක් නිසා, එහි ඇති විශාල උත්සව ශාලා (Ballrooms) වටා විශාල තාප්පයක් ඉදිකර ඇත. මේ නිසා හෝටලයට පැමිණෙන අමුත්තන්ට පෙනෙන ලෝක පූජිත සුන්දර මුහුදු දර්ශනය සම්පූර්ණයෙන්ම වැසී ගොස් ඇත.
 හෝටලයේ සේවය කරන තනි පුද්ගල සේවකයන් ඉතාමත් කරුණාවන්ත සහ මිත්‍රශීලී වුවද, ඉහළ කළමනාකාරීත්වයෙන් කිසිදු සහයෝගයක් හෝ මඟපෙන්වීමක් නොමැති නිසා ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම අසරණ වී ඇති බව පෙනේ.
ගල්කිස්ස හෝටලය යනු හුදෙක් මුදල් උපයන ව්‍යාපාරික හෝටලයක් පමණක් නොවේ; එය ශ්‍රී ලංකාවේ යටත්විජිත, වාස්තු විද්‍යාත්මක සහ ප්‍රේම ඉතිහාසයේ අතිවිශාල වටිනාකමකින් යුත් ජීවමාන ස්මාරකයකි. පෞද්ගලික අංශයේ නොසලකා හැරීම නිසා මෙවැනි සංස්කෘතික වටිනාකමක් ඇති ස්ථානයක් පුස් කමින් විනාශ වී යාම දැකීම අතිශයින්ම වේදනාකාරී ය.
මෙම හෝටලය ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළබඩ යටිතල පහසුකම් සමඟ බද්ධ වී ඇති බැවින් සහ සංචාරක කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන සලකුණක් බැවින්, රජයේ මැදිහත්වීම අවශ්‍ය යයි මට හැඟේ. 
එනිසා, හෝටලයට පහළින් ඇති ඓතිහාසික ගල්කිස්ස දුම්රිය ස්ථානය සමඟ පවතින සෘජු සබැඳියාව හඳුනාගෙන, මෙය ආරක්ෂිත නාගරික උරුමයක් ලෙස සුරැකීමට මැදිහත් වන ලෙස ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග හා නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍යංශයෙන් ඉල්ලා සිටිමු. ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථාන අසල හෝටල් සැදීම බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිතයේ අංගයක් විය. පැඩින්ටන් , කිංග්ස් ක්‍රොස් ලන්ඩනයේ දුම්රිය ස්ථාන සමගම ඇති විශාල හෝටල් සංකීර්ණ මෙයට උදාහරණය. වර්තමාන ජපානයේද දුම්රිය සංචාරක මගින් සඳහා එවැනි හෝටල් නිර්මාණය කර ඇත.  
එසේම  ලෝක මට්ටමේ සංචාරක සම්පතක් මෙලෙස විනාශ වී යාම වළක්වා, මෙම මුහුදුබඩ දායාදය  පෞද්ගලික කළමනාකාරීත්වය සමග සහයෝගයෙන්  මුදාගැනීමට කටයුතු කරන ලෙස විදේශ කටයුතු, විදේශ රැකියා සහ සංචාරක අමාත්‍යංශයෙන් ද ඉල්ලා සිටිමු . 
ඔවුන්ගෙන් සහයෝගයක් නොමැතිනම් රජය වහාම මැදිහත් වී මෙම දේපළ නැවත රජයට පවරාගැනීමට හැකිදැයි සොයා බලා රාජ්‍ය ආයෝජන මඟින් මෙහි සම්පූර්ණ ප්‍රතිසංස්කරණයක් සිදු කළ යුතුය. එය පසුගිය  යටත් විජිත සමය සිහි  ගන්වන්නක් නිසා සමහරුන්ට මේ අදහස අපුල විය හැකිය .  නමුත් මෙම ගොඩනැඟිල්ල අයිති මේ රටේ ජනතාවට සහ එහි ඉතිහාසයටයි. එය රටේ සංස්කෘතික හා  ජාතික උරුමයකි!
- අජිත් ධර්මකීර්ති 02/10/2026

Friday, 4 September 2026

ටෙනරිෆ් දූපතේ උතුරු පෙදෙසේ මැජික් වනාන්තරය




මුලින් ලියූ ලිපි :  


අද ලියන්න යන්නේ ටෙනරිෆ් ගිහින් දෙවෙනි දවසේ අපි ගියේ කොහෙද කියල .  ටෙනෙරිෆ් (Tenerife) කියන්නේ අප්‍රිකාවේ වයඹදිග වෙරළට ඔබ්බෙන් තියෙන, ස්පාඤ්ඤයට අයත් කැනරි දූපත් සමූහයේ (Canary Islands) විශාලතම සහ වැඩිම ජනගහනයක් සහිත දූපත. මේ දූපතේ මුළු වර්ගප්‍රමාණය වර්ග කිලෝමීටර් 2,034 ක්  පමණ වෙනවා .  මම හඳ ගමන ලිපියේ ලිව්වා වගේ දූපතේ උසම ස්ථානය  ටෙයිඩේ ගිනි කන්ද මීටර් 3,715 පමණ උසයි . මෙය ස්පාඤ්ඤයේ උසම කඳු මුදුන. ඒ  වගේම  දූපතේ කාලගුණය සහ භූමි ප්‍රදේශ දෙකකට උතුරු සහ දකුණු කියා බෙදන්නෙත් මේ කන්දෙන් .

එතකොට මේ දුපතේ උතුරු ප්‍රදේශය, වැඩි තෙතමනයක් සහ වඩා ස්වාභාවික ලස්සනක් ඇති පළාතක්.දැඩි  සුළඟ නිසා  සිසිල්, තෙතමනය සහිත කාලගුණයක් උතුරු පැත්තේ  තියෙන්නේ .  සරුසාර පයින් වනාන්තර, කෙසෙල් වගාවන් සහ කළු වැලි සහිත ගිනිකඳු වෙරළ තීරයන් බලන්න පුළුවන් .  සාම්ප්‍රදායික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ ඓතිහාසික නගර , ලා ලගුනා සහ පුවෙර්ටෝ ද ලා කෲස් වැනි ආදිය ඇත්තේත් උතුරු පැත්තේ . 

අපි නතර වෙලා හිටි හෝටලය තිබ්බේ දකුණු ප්‍රදේශයේ අව් රශ්මිය වැඩි පැත්තේ ප්ලායා ඩෙ ලාස් අමෙරිකාස් නගරයේ ප්‍රධාන සංචාරක නිවාඩු නිකේතනයක .  යුරෝපීයයන් පැමිණීමට කලින් , මෙහි 'ගුවාන්චේ' නම් ආදිවාසී ජන කොටසක් ජීවත් තමා ජිවත් වුනේ.  ඔවුහු ගුහාවල ජීවත් වෙලා තියෙන්නේ . ඒ වගේම දූපත ගෝත්‍රික රාජධානි නමය කට බෙදා පාලනය කරගෙන හිටියේ .ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණය සිදුවෙලා තියෙන්නේ 1494–1496 කාලයේ .   ස්පාඤ්ඤයේ කැස්ටිල් කිරුළට යටත් වූ අවසාන කැනරි දූපත තමා ටෙනෙරිෆ්. ගුවාන්චේ වැසියන් දැඩි ලෙස සටන් කළ නමුත් අවසානයේ ස්පාඤ්ඤයට යටත් වීමට ඔවුන්ට සිදු වෙලා තියෙනවා .    

අත්ලාන්තික් නාවික මාර්ගයේ පිහිටා තිබීම නිසා, ටෙනෙරිෆ් වයින් සහ සීනි අපනයනය කරන ප්‍රධාන වරායක් බවට පත් වුනා කාලෙකට පස්සේ. මේ නිසා මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ සහ විදේශීය නාවික හමුදාවල ප්‍රහාරයන්ටත්  නිතර ලක් වුනා .  1797 දී බ්‍රිතාන්‍ය අද්මිරාල් හොරේෂියෝ නෙල්සන්ගේ අත අහිමි වූයේ ටෙනරිෆ් සමග යුද්ධයකදී .  

අපි ගියේ සීතල උතුරු ප්‍රදේශයේ තියන අනාගා ග්‍රාමීය උද්‍යානය බලන්න. ප්‍රධානම  කාරණය තමා ටෙනරිෆ් වලට වහින්නේ නැහැ සිරස් වැස්සක් (vertical ) . දන්නා තරමින්  කවදාවත් වැහලත් නැහැ ලු ඒ විධිහට .  එහෙමනම් කොහෙන්ද වතුර ?  ඔන්න ඔය ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු හොයන්න වෙන්නේ මේ ගමනින් .   
අපේ සංචාරක ගයිඩ් මහත්මය යුක්‍රේනියානු ජාතිකයෙක් .  මිනිහ ඉංජිනේරුවෙක් යුක්රේනයේ .  යුද්ධය පටන් ගත්තට පස්සේ මුළු පවුල් පිටින් මෙහෙ ඇවිත්. මිනිහා  යුද්ධය ගැන විවේචනයක් හෙම කරලා තමා ගමන් පටන් ගත්තේ. මට වැඩිය දිරෙව්වෙ නැත්තේ මිනිහ සෑහෙන්න උස නිසා මගේ උස පිළිබඳව විහිළුවක් දෙකක් කියන්න ගැනීම.  නමුත් ප්‍රධාන හයික් එක වෙලේ මම ඇවිදින ඇවිදිල්ලට මෑන් මාව ටාගට් කරන අදහස පස්සේ වෙනස් කර ගත්ත කියල තේරුණා 😆.  එයාව අපි තෝරා  ගත්තේ ඇයි කියල ඊළඟ ලිපියෙන් පැහැදිලි වෙයි,



අපි ඉස්සෙල්ලම ගියේ  මැජික් වනාන්තරය (Bosque Encantado / El Pijaral) බලන්න .  මේ වනාන්තරය වසර මිලියන ගණනක් පැරණි, අද්භූත ස්භාවයක් ගන්නා "ලෝරසිල්වා " (Laurisilva) වර්ගයේ වනාන්තරයක් .  ඒ කියන්නේ අයිස් යුගයට කලින් ,  වසර මිලියන් විස්සකට කලින් වගේ හැදුනු ෆොසිල මේ වනාන්තරයේ තියෙනවා .  මේකේ විශේෂත්වය තමා  වෙරළෙන් එන ජල වාෂ්ප සහ මීදුම නිසා මෙහි නිතරම තෙතමනය සහිත පෝෂණීය පරිසරයක් පැවතීම. වනාන්තරය  නිතරම වගේ තෙතමනය සහිත වලාකුලින් වැහිලා තියෙන්නේ .  මුහුදෙන් එන සුළං සහ වාෂ්ප සහ සැදෙන මිදුම නිසා සමාන්තර වර්ෂාව කියන සංසිද්ධිය ඇති වෙනවා.   ජල බින්දු ගස් අතරින් ගලා එනවා .  නමුත් අපි නිතර දෙවේලේ  දකින වැස්ස නොව තිරස් වැස්සක් හෙවත් වතුර බිංදු  සුළඟ එක්ක ඇවිත් ගස් වලට වැටෙන එකක්  වෙන්නේ .  ඒ කියන්න ගංගා ඇළ දොළ නැහැ මේ දූපතේ..  විශාල මීවන (Ferns) ශාක, ගස් මත බැඳී ඇති පාසි සහ මීදුම නිසා මෙහි ඇවිදින විට යම්කිසි මායාකාරී හෝ චිත්‍රපටයක දර්ශනයක් අර මායාකාරී වනයක් (Enchanted Forest )   මැද සිටිනවා වැනි හැඟීමක් දැනෙනවා .  මෙය ස්වාභාවිකව ජලය එක්රැස්වන ක්‍රියාවලියක්. පින්තූර දැක්කහම පෙනෙයි  පෙඳ බැඳුනු ගස් . 
මේ ගස්  කපන්න තහනම් .  හානියක් කලොත් යුරෝ තුන්දහේ  සිට ලක්ෂ තුන දක්වා දඩ ගහනව. පෞද්ගලික නිවසක ගෙවත්තක වුනත් ගහක් කපන්න තහනම් විශේෂ අවසරයක් නැතිව .   

හැබැයි පුදුම හිතලක් දැනුනේ .  ටෙනරිෆ් සාමාන්‍යයෙන් රස්නේ නිසා මම ජැකට් එකක් දාගෙන ගියේ නැහැ .  වෙව්ල වෙව්ල හිටිය සීත ගඟුලේ නානවා වගේ . 

*******************************************************************************************************

එතන සිට අපි ගියේ  "ඉංග්‍රීසි ජාතිකයාගේ නැරඹුම් ස්ථානය"   කියන තැනට. ස්පාඤ්ඤ බසින් මිරාඩෝ පිකෝ දෙ ඉංග්ලීස් Mirador Pico del Inglés කියල කියන්නේ . මේ ස්ථානය  මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 960 කට වඩා උසින් පිහිටි හරිම දර්ශනීය තැනක් . 'Pico del Inglés' යන්නෙහි තේරුම, ඉංග්‍රීසි ජාතිකයාගේ ශිඛරය "Englishman's Peak" යන්නයි. අතීතයේ මෙම කඳු මුදුනේදී ඉංග්‍රීසි ජාතික නාවිකයෙකු සිර කරගෙන සිටිය බවක් කියවෙනවා. ඔහු බේරා ගැනීමට  ඉංග්‍රීසි කොල්ලකරුවන්ගේ පැමිණීම පදනම් කරගෙන මෙම නම පටබැඳී ඇති බව තමා අපේ ගයිඩ් මහත්මයා කීවේ. මෙතැන සිට මුළු අනාගා කඳු පන්තිය, උතුරු සහ දකුණු වෙරළ තීරයන් මෙන්ම පැහැදිලි කාලගුණයක් ඇති දිනවල ටෙයිඩේ (Teide) ගිනි  කන්ද පවා අංශක 360 ක වටපිටාවකින් එකවර නරඹන්න හැකියි.

**************************************************************************

 
ලිපිය දිග වැඩි වෙන නිසා ගමනේ ඊළඟ කොටස ඊලඟ ලිපියට එකතු කරනවා . 
අපි ටෙනරිෆ් ගියේ 2025 අවුරුද්දේ දෙසැම්බර් වල . 

අජිත් ධර්මකීර්ති 04/09/2026

Tuesday, 1 September 2026

සුබ උපන්දිනයක් වේවා, අම්මේ!



මගේ අත අල්ලා ගෙන හිටි
ඒ සෙනෙහෙබර රටාවට,
පුංචි සතුටෙන් පිරුණු ලොවක් අපට තනා දුන්නාට,
ඔබ මට දිවිය දුන්නා පමණක් නොව
ඊටත් වැඩි බොහෝ දේ ලැබුණි මට ...
ඒ උණුසුම් ගුණෙන් පිරි කොළ කැඳ කෝප්පය ,
අතින් හැදූ පාන් වල සුවඳ
ඉරු දින උදයේ,
උදේ හැදෙන ආදරය මුසු කිරි තේ
හැමදා හවස තේ වේලට
ඔබ සුරතින් මවන පුංචි රස කැවිලි
හාල් අග්ගලා සහ දම්පාට අල කැරලි හා බොහෝ දේ,
දාම් අදින්නට , ලැඩර් බෝඩ් එකේ යන්නට
ඉගැන්නු අප සමග සෙල්ලම් කළ
ඒ නිහඬ හැන්දෑවන්,
පැරණි නුවණැස රැඳි මාවතේ පියමන් කළා අප ,
ඔබට අහිමි වූ ළමාවිය අඩු නැතිව අපට දුන්
ඉන්දියාවේ පිවිතුරු පූජනීය බිම්වල සිට
එක්සත් රාජධානියේ ශීත සුළං රැලි දක්වා
ඔබ සමග දකින්නට හැකිවුනා සතුටුයි මට
ඒත් අහස යට ඇති ඒ හැම සත්‍යයක්ම
මං ඉගෙනගත්තේ ඔබේ දෙපා අසල ගෙවුණු
ඒ පුංචි නිමේෂයන් හිදී.
"ස්තූතියි" කියන්නට මට වචන මදි ,
දශක ගණනක් පුරා
ඔබ දැක්වූ ඒ ආදරයට.
මේ ලොව මා දුටු සුන්දරම ආදරය
ඔබේ වත නෙත ගැටෙන හැම
මොහොතකම දැනෙයි මට .
සුබ උපන්දිනයක් වේවා, අම්මේ!
මගේ මවගේ උපන්දිනය ට (අගෝස්තු 30) ලියුවක්

- අජිත්ධර්ම 02/09/2026

Friday, 28 August 2026

අයිස්ලන්ත ග්ලැසියර දියවීම සහ නේපාලයේ විනාශය

තවමත් ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම හා දේශගුණික වෙනස්වීම් වල අනිසි බලපෑම අවිශ්වාස කරන අය සිටිනවාද ? 
නේපාල විනාශයට මුලික හේතුව  ග්ලැසියර දියවී එක වර කඩා වැටීමත් එනිසා පොලොව දෙදරා යාමෙන් රිච්ටක 5.2 කම්පනයක් ඇතිවූ බවටත් එය භූමිකම්පාවක්  ලෙස වරදවා හඳුනා ගෙන ඇති බවත් හෙළි වී තිබේ .  ටන්ග්බු රි නමැති කඳුකරයේ උතුරු පැත්තෙන් මෙම ග්ලැසියරය කඩා වැටී ඇත .  මීටර් 5200 උඩ  සිට පහල නිම්නයට එය වැටී ඇත .  එසේ වැටුන ග්ලැසියර අයිස් කොටස් ,  මඩ ආදිය ජලය සමග විශාල ලෙස කොන්ක්‍රීට් තට්ටුවක් මෙන පහලට ගලාගෙන විත් ඇත ලෙන්ඩා කොලා නමැති නදිය පිරි ගොස් ඇත .  මේ විශාල , අයිස් , මඩ , ගල් පර්වත රසුවගදී නම් දේශ සිමා මුර පොලට මුලින් අඩි  දෙසීයක පමණ උසකින්  කඩා වැදී එය  ත්‍රිශුලි නම් නදිය දිගේ ගම් නියම්  ගම්  යට කරමින් පහලට විත්  ඇත .  



මූලික වශයෙන්, හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති බොරිස් ජොන්සන් සහ ලන්ඩන් කම්කරු නගරාධිපති සාදික් ඛාන් විසින් යෝජනා කරන ලද ULEZ (Ultra low Emission Zone) යෝජනා ක්‍රමය ගැන මට ප්‍රශ්න  තිබුණි. විදුලි මෝටර් රථවල අධික පිරිවැය සහ සීමිත ආරෝපණ යටිතල පහසුකම් සැලකිල්ලට ගනිමින්, එය වෙන් කිරීමට සහ කුඩා වෙළඳුන්ට සහ සාමාන්‍ය ජනතාවට අහිතකර ලෙස බලපානු ඇතැයි මට සිතුනි.

එසේම  පසුගිය කාලයේ ලන්ඩනයේ  ලන්ඩන්වල ඛනිජ තෙල් විරෝධතාවයේ යෙදුණු පිරිස ගෙන් මගී ජනතාවට  වෙන හිරිහැර ගැන ප්‍රියජනක චිත්‍රයක් මගේ සිතේ අඳි තිබුනේ නැත.

ග්‍රේටා තුන්බර්ග් ඇගේ දේශගුණික විපර්යාස පණිවිඩය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ගුවන් ගමන් භාවිතා කිරීම,  ප්‍රංශ ඇමතිවරියක්  පුද්ගලික ජෙට් යානයකින් රෙක්යාවික්  දේශගුණික සමුළුවකට සහභාගී වීම  මට මහා කුහකකමක් ලෙස පෙනුනි.

මම තවමත් පෙට්‍රල් කාර් එකකින් යැපෙන නිසා මමත් ටිකක් කුහකයෙක් බව පිළිගත යුතුයි.

කෙසේ වෙතත්, අයිස්ලන්තයේ  ආකර්ශනීය දර්ශන තුලම අපගේ සංචාරය අතරතුර දුටු දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ දේ නිසා ඒ පිලිබඳ මගේ අදහස්  ගැඹුරු පරිවර්තනයකට ලක් විය. අපි අයිස්ලන්තයට ගියේ 2023 වසරේදීය . අපගේ ප්‍රංශ සංචාරක මාර්ගෝපදේශකයා වන මිහායෙල්, එක්සත් ජනපද හමුදාවෙන් ඉතිරි වූ ඔහුගේ ගෑස් බොන වීශාල ටයර් සහිත බෙන්ස් වෑන්වලින් අපව මිර්ඩාල්ස්ජෝකුල් ග්ලැසියරය  සහ කැට්ලා ගුහා වෙත ගෙන ගියේය. පසුගිය මැයි මාසයේ සිට අඩි 10 ක් (මීටර් 2 ක් පමණ) ග්ලැසියර ය පසුබැසීම ගැන සාක්ෂි අප ඉදිරියේ පැහැදිලිව විද්‍යමාන විය. . ඊට උඩින් ඇති ගුහාව වේගයෙන් ප්‍රසාරණය වෙමින් තිබූ අතර දැඩි අයිස් අපේ පාද යට දිය වෙමින් තිබුණි.
අයිස් මත ඇති කළු වැලි මීට වසර 500-600 කට පෙර ගිනිකඳු පිපිරීමක නටබුන් වූ අතර හිම ස්ථර යට වැළලී ගොස් අයිස් බවට පත්වී තිබේ. මෙම අති යථාර්ථවාදී අත්දැකීම දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ යථාර්ථය වෙත මගේ ඇස් විවෘත කළේය.
මේ පින්තූර වල ග්ලැසියර දියවී කළු පාට පස් මතු වී තිබෙනු ඔඅබට පෙනෙනු ඇත .  මේ දියවීමේ වේගය ඇති සිඝ්‍රය .  

මගේ වීඩියෝවල, ඔබට වේගයෙන් ගලා යන ජලය දැකගත හැකි අතර, පිටතින්, ඔබට අනතුරුදායක  විය හැකි ඉක්මනින් ගිලෙන වැලි හේතුවෙන් නියමිත මාර්ගයෙන් ඉවතට යා නොහැක. අයිස් තට්ටු මත ඇවිදීමට සපත්තු මත දම්වැල් පැළඳිය යුතුය.

සංචාරක ආයතනයේ සේවකයන් සමහර කොටස් වල අයිස් කඩන අයුරු ඔබට දැක ගත හැකිය. ඒ ග්ලැසියරය දියවී යන නිසාය. 

සත්‍යය නම් මාලදිවයින සහ තවත් බොහෝ දූපත් නුදුරේදීම ජලයෙන් යටවීමේ අවදානමකට ලක්ව ඇති බවයි. ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ මුළු රටම වෙනත් තැනකට ගෙන යාමට අවශ්‍ය විය හැකිය.

කොළඹ උදම් මාපකයේ දත්ත පෙන්නුම් කරන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු මට්ටම 0.288 ± 0.118 mm/මසකට ඉහළ යන බවයි. ඉදිරි වසර 50 තුළ, ප්‍රක්ෂේපන මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ මුහුදු මට්ටම ආසන්න වශයෙන් 0.1 m - 0.2 m කින් ඉහළ යන අතර, වෙරළේ සිට කිලෝමීටර 1 ක් ඇතුළත ජීවත් වන ජනගහනයෙන් 25% ක් පමණ අවදානම් ප්‍රදේශවලට පත් කරයි.

මෙම දියවන ග්ලැසියර ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමේ යථාර්ථය පිළිබඳ ප්‍රබල සාක්ෂියකි. ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ දේශගුණික විපර්යාස සිදු වී ඇති බවට ඇතැමුන් තර්ක කරන අතර, එය දැන් ග්ලැසියර දියවෙන භයානක වේගය අපගේ හදිසි අවධානය ඉල්ලා සිටී.

ජිවිතයේ පළමු වතාවට මම බරපතල ලෙස මේ ගැන සිතමි.
මේ ග්ලැසියර දියවීම් යාම හා පොලොව මතු වීම තුල පුංචි පැලයක මල් පිපි ඇති අයුරු දුටුවාද ? ඒ සොබා දහමයි .



අජිත් ධර්මකීර්ති 28/08/2026





Tuesday, 25 August 2026

ප්‍රේමය, මානසික වියවුල සහ මනෝවිද්‍යාත්මක ඔඩිසිය



ක්‍රිස්ටෝෆර් නොලාන්ගේ "ද ඔඩිසි" (The Odyssey) සිනමා පටයේ එන බිහිසුණු සයික්ලොප්ස්ලා  වශීකරණ සයිරන්වරුන් සහ අනතුරුදායක මුහුද යනු මිනිස් මනසේ භෞතික ප්‍රකාශනයන් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. මෙම දැවැන්ත සිනමා රූපණයට යටින් දිවෙන්නේ පැවැත්ම, මානසික ආඝාතය සහ අවසානයේ  සමගිවීම පිළිබඳ ගැඹුරු, මනෝවිද්‍යාත්මක ගවේෂණයකි. ඔඩිසියස්ගේ වසර දහයක ආපසු ගෙදර යන ගමන යනු කාලයට සහ රළ පහරට එරෙහි භෞතික  සටනක් පමණක් නොවේ. එය ශෝකය, වරදකාරිත්වය සහ පැවැත්ම පිළිබඳ ඇතිවන වෙහෙස හරහා අප මනසින් කරන අභ්‍යන්තර සටනක්ද  නිරූපණය කරයි. ඔහුගේ මාවතේ ඇති භයානක නැවතුම්, පූර්ණත්වය කරා යන ගමනේදී හමුවන විසිතුරු  මනෝවිද්‍යාත්මක උගුල් ලෙස ක්‍රියා කරයි. "නෙලුම් මල අනුභව කිරීම " මගින් හැඟීම් දැනීම් නැතිකර ගැනීමේ සහ තම අරමුණ අමතක කිරීමේ පරීක්ෂාව පෙන්වන අතර, සර්සි  සහ  කැලිප්සෝ මගින් එකම තැන පල්වීමේ සහ මායාකාරී සුවපහසුවෙහි ඇති ආකර්ෂණීය උගුල් නිරූපණය කරයි. අවසානයේ, එහා ලෝකයට (netherworld )  ගොඩ බැසීම  මගින් ඉදිරියට යාමට පෙර අතීත පසුතැවීම් සහ විසඳා නොගත් මානසික ආඝාතයන්ට මුහුණ දෙන ආකාරය පෙන්වයි. දැවැන්ත සිනමා දර්ශනවලට යටින්, ක්‍රිස්ටෝෆර් නොලාන් මෙම කථාපුවත තදින් සම්බන්ධ කරන්නේ මෙම දැඩි මානසික සහනය ලබාගැනීමේ ක්‍රියාවලියටයි. එමගින් ඔඩිසියස් සටන් කරන භෞතික රාක්ෂයන් යනු ආපසු ගෙදර යාමට ඔහු ජයගත යුතු අභ්‍යන්තර අර්බුදයන්හි නිරූපණයන් පමණක් බව සනාථ කරයි.

නොලාන්ගේ නළු නිළියන් තේරීම සහ ආඛ්‍යාන තේරීම් මගින්, මෙම ඔඩිසි කතාව පුරාණ ලෝකයේ සැබෑ සංකීර්ණත්වය නිරූපණය කරන ඓතිහාසික මධ්‍යධරණී පරිසරයක පිහිටුවයි. අක්‍රෝතිරි (Akrotiri) හි කෙරෙන කැනීම්වලින් දියුණු මිනෝවන්/සයික්ලැඩික්  සාගර ජාලයන්, විචිත්‍රවත් බිතුසිතුවම් සහ අප්‍රිකාව සහ ආසියාව පුරා පැතිරුණු බහුසංස්කෘතික වෙළඳ මාර්ග මනාව හෙළිවේ.

පුරාණ මහා කාව්‍යයන්හි නූතන සිනමා රූපණයන්ගෙන් ඔබ්බට බලන විට, මෙම කතාන්දර සැබෑ මානව ඉතිහාසය සහ හවුල් සංස්කෘතික භූගෝල විද්‍යාව තුළ ගැඹුරින් මුල් බැස ඇති බව අපට පෙනේ. ක්‍රිස්ටෝෆර් නොලාන් විසින් පුරාණ මධ්‍යධරණී කලාපය නිරූපණය කිරීම සැබෑ, ජීවමාන ඉතිහාසයක් මත පදනම් වන සෙයක් පෙනී යයි. එනම් සන්තෝරිනි දූපතේ අක්‍රෝතිරි හි පුරාවිද්‍යාත්මක සත්‍යතාවට බෙහෙවින් ගැලපෙන ලෝකයකි එය . අක්‍රෝතිරි හි කැනීම් මගින් විචිත්‍රවත් සාගර ජාල, පොහොසත් කලාත්මක ප්‍රකාශන සහ අප්‍රිකාව සහ ආසියාව පුරා පැතිරුණු නිරන්තර වෙළඳාමෙන් සමන්විත සංකීර්ණ ලෝකඩ යුගයේ ඒජියන්  ශිෂ්ටාචාරයක් පෙන්නුම් කරයි. පුරාණ ඒජියන් යනු කිසි විටෙකත් හුදකලා වූ හෝ එකම ජාතියක් විසූ ලෝකයක් නොවේ. එය විවිධ ජනයා, සමේ වර්ණයන් සහ සංස්කෘතීන් හමු වූ කාර්යබහුල සන්ධිස්ථානයක් විය. මෙම ඓතිහාසික සංකීර්ණත්වයට ගරු කිරීමෙන්, මෙම ආඛ්‍යානය කලාපයේ සැබෑ පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමය සමඟ සමපාත වේ, එහිදී මුහුද යනු බියජනක විශාලත්වයක් මෙන්ම සංස්කෘතීන් අතර ගතික පාලමක් විය.




මෙම ඓතිහාසික පසුබිම, වල්මිකීගේ රාමායණයේ මූලික තේමාවන් අනුකරණය කරමින්, ග්‍රීසියේ සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට යන ආඛ්‍යාන ව්‍යුහයකට මග පාදයි. හෝමර්ගේ "ද ඔඩිසි" සහ "රාමායණය" යන දෙකම වෙන්වීම මගින් ආරම්භ වී, පවතින ප්‍රේමයේ බැඳීම මගින් මෙහෙයවනු ලබන දුෂ්කර, ජීවිතය තීරණය කරන ගවේෂණයක් වටා ගොඩනැගී ඇත. ඔඩිසියස් පෙනෙලෝපි වෙත ආපසු යාම සඳහා චණ්ඩ, මිථ්‍යා මුහුදු හරහා ගමන් කරන අතර, රාම කුමරු සීතා බේරා ගැනීම සඳහා විශාල, කටුක වනාන්තර හරහා සහ මහා සාගරය හරහා ගමන් කරයි.

මෙම සම්ප්‍රදායන් දෙකෙහිම, කථා නායකයන් මුහුණ දෙන භෞතික පරීක්ෂාවන්ගෙන් නිරූපණය වන්නේ තදබල අභ්‍යන්තර ගමනකි. ඔඩිසියස් අභ්‍යන්තර හුදකලාව, ශෝකය සහ ආඩම්බරයේ විනාශකාරී පරීක්ෂාවන් සමඟ සටන් කරන අතර, රාම කුමරු දැවැන්ත පෞද්ගලික ශෝකය මධ්‍යයේ වුවද යහපත් පැවැත්ම, ආත්ම පරිත්‍යාගය සහ යුතුකම වෙනුවෙන් නොසෙල්වී සිටීම නිරූපණය කරයි.

එලෙසම කැපී පෙනෙන කරුණක් නම් මේ කතාවලට ශක්තියක් වන කාන්තාවන්ගේ බලයයි. පෙනෙලෝපි, ඇයව ලබාගැනීමට පැමිණි මනමාලයන්ගේ තර්ජන මධ්‍යයේ වුවද, තම ගෘහය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ඇගේ නුවණ භාවිත කරමින් ඉතකා රාජධානියෙහි  නොසැලී සිටියි. සීතා ලංකාවේ සිරකරුවෙකුව සිටියදී පවා ඇගේ ගෞරවය, ආත්මික පවිත්‍රතාවය සහ කැපවීම පවත්වා ගනී. මෙම මහා කාව්‍යයන් දෙකෙහිම, ප්‍රේමය යනු රොමෑන්තික ආකල්පයක් පමණක් නොවේ. එය දුක් වේදනා මැද කථා නායකයාව පාලනය කර තබා ගන්නා නෛතික බැඳීමයි. ඒජියන් හි ලෝකඩ යුගයේ සාගර වෙළඳ මාර්ගවල හෝ රාමායණයේ පුරාණ ඉන්දු-ලංකා ජාලයන්හි නිරූපණය වුවද, මෙම කතා දෙකෙන්ම ඔප්පු වන්නේ ජීවිතයේ කුණාටු හමුවේ ඉදිරියට යාමට සහ අප ආදරය කරන අය වෙත ආපසු යාමට දරන අරගලය විශ්වීය මානව ගමනක් බවයි.

චිත්‍රපටයේ ආඛ්‍යාන තේරීම් සමාලෝචනය කිරීමේදී, නොලාන්ගේ නළු නිළියන් තේරීම වටා,  විශේෂයෙන් ට්‍රෝයිහි හෙලන්ගේ (Helen of Troy) චරිතය (සහ ක්ලිටෙම්නෙස්ට්‍රාගේ චරිතය) නිරූපණය කිරීමට ඔස්කාර් සම්මානලාභී ලූපිටා  නියොන්ගෝ තෝරා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් අන්තර්ජාලය තුළ සිදුවන සංවාද පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. හොලිවුඩයේ "woke" සංශෝධනවාදය යන මතුපිටින් පෙනෙන චෝදනා හරහා මෙම තේරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට උත්සාහ කරන අන්තර්ජාල අදහස් දැක්වීම් මුළුමනින්ම වැරදි සහගත වන අතර නොලාන්ගේ අධ්‍යක්ෂණ දැක්ම සම්පූර්ණයෙන්ම මගහැර ගනී.

ට්‍රෝයිහි හෙලන් යනු සැබෑ ලෝකයේ ජෛව විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ ආරක්ෂා කළ යුතු ලේඛනගත ඓතිහාසික චරිතයක් නොවේ. ඇය "නැව් දහසක් මුහුදට යැවූ රූපය" ලෙස හඳුන්වන දිව්‍යමය, අද්භූත මිථ්‍යා සංකේතයකි. හෝමර්ගේ සම්භාව්‍ය ග්‍රන්ථ හෙලන්ව අර්ථ දක්වන්නේ පැහැදිලි භූගෝලීය ලක්ෂණවලින් නොවේ, ඇය දකින අය කෙරෙහි ඇය ඇති කරන දැඩි, වශීකරවන සුළු බලපෑමෙනි.

නියොන්ගෝගේ විශිෂ්ට රංගන පෞරුෂය, බලය සහ අලංකාරය සහිත රංගනයක් තෝරා ගැනීමෙන්, නොලාන් හෙලන්ගේ අද්භූත තත්ත්වය ඉස්මතු කරයි, ඇයව ඇය වටා සිටින මනුෂ්‍ය සෙබළුන්ගෙන් දෘශ්‍යමය වශයෙන් වෙනස් කර පෙන්වයි. දැඩි යුරෝපීය කේන්ද්‍රීය දෘශ්‍ය රටාවන්ගෙන් ඔබ්බට යාමෙන් ඓතිහාසික සත්‍යතාවයට හානියක් සිදු නොවේ. එයින් සිදුවන්නේ විශ්වීය චරිත නිරූපණය කරමින් සම්භාව්‍ය මිථ්‍යා කථාවල මුල් අරමුණට ගරු කිරීමයි.

විවේචනාත්මකව බලන කල, හෙලන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් කරන මෙම විවාදය "ද ඔඩිසි" හි මූලික තේමාත්මක ගැටුම වැරදියට වටහා ගැනීමකි. හෙලන්ගේ කතාව අයිති වන්නේ "ඉලියඩ්" කතාවටයි. "ද ඔඩිසි" හි ඇය ක්‍රියා කරන්නේ පුරාණ ලෝකය විනාශ කළ යුද්ධයේ ඈත පිහිටි උත්ප්‍රේරක ගිනිපොළඟ ලෙස පමණි. නොලාන්ගේ චිත්‍රපටයේ සැබෑ හැඟීම්බර කේන්ද්‍රය රැඳී තිබෙන්නේ ඔඩිසියස් (මැට් ඩේමන්) සහ ඔහුගේ බිරිඳ පෙනෙලෝපි (ඇන් හැත්වේ) මතය.

හෙලන් ඈත පිහිටි, බාහිර විනාශයේ ආරම්භය නිරූපණය කරන අතර, පෙනෙලෝපි මනෝවිද්‍යාත්මක පිහිට, නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ නොසැලෙන පොරොන්දුව, මානසික ආරක්ෂාව සහ නිවස නිරූපණය කරයි. සහායක මිථ්‍යා චරිතයක ස්වරූපය ගැන තර්ක කරමින් චිත්‍රපටයේ ව්‍යුහාත්මක අගය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන්, කතාවේ සැබෑ බර රැඳී තිබෙන්නේ කොතැනද යන්න බොහෝ දෙනා අමතක කර දමයි. එනම් පෙනෙලෝපි වෙත ආපසු යන වේදනාකාරී, දිගු ගමන තුළ කතාවේ අරුත ගැබ් වී ඇත.

හෙලන්ගේ භෞතික රූපය ගැන දක්වන ප්‍රතිචාරය මගින් සැබෑ අර්ථය මගහැරෙන්නේ මන්දැයි සැබවින්ම වටහා ගැනීමට, ඉන්ද්‍රිය ආකර්ෂණයේ රැවටෙන සුළු ස්වභාවය විග්‍රහ කරන බෞද්ධ සාහිත්‍යය, විශේෂයෙන් සම්භාව්‍ය ජාතක කථා දෙසට අපට යොමු විය හැකිය.

පංචපාපා  ජාතක කතාවේ , නිරීක්ෂකයන් විසින් භෞතිකව අලංකාර නැති, රළු හෝ අශුභ ලෙස විස්තර කරන ලද ස්ත්‍රියකට රජෙකු දැඩි ලෙස වශී වෙයි. ඇගේ පෙනුම කෙසේ වෙතත්, ඇගේ ස්පර්ශය තුළ වෙනස් කළ නොහැකි, දැඩි ආකර්ෂණයක් පවතී. රජු ඇයව ස්පර්ශ කළ සැනින්, ඔහුගේ මනස දැඩි ආශාවෙන් අන්ධ වන අතර, ඇයව අගමෙහෙසිය ලෙස මාලිගයට ගෙන ඒමේදී හේතු දැක්වීම්, උපදේශකයින්ගේ අනතුරු ඇඟවීම් සහ සමාජ සම්මතයන් මුළුමනින්ම නැති වී යයි.

ආශාව යනු මතුපිටින් පෙනෙන රූපයට වඩා වෙනස්ව, අපගේ නුවණ අභිබවා යන අභ්‍යන්තර මනෝවිද්‍යාත්මක බලවේගයක් ලෙස ක්‍රියා කරන බව පෙන්වීමට බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කතාව භාවිතා කල සේක.

මෙම ජාතක කතාවේ මෙන්ම, සම්භාව්‍ය මිථ්‍යාවන්හි හෙලන්ගේ බලය සාම්ප්‍රදායික, ඓතිහාසික අලංකාරය පිළිබඳ කරුණක් නොවේ, එය මිනිසුන්ව මුලා කරන සහ අධිරාජ්‍යයන් විනාශ කරන අද්භූත, වශීකරවන සුළු ආකර්ෂණයකි. හෙලන් යනු ඉන්ද්‍රිය මායාවේ සංකේතයකි. මිනිසුන් විනාශය කරා ගෙන යන ජයග්‍රහණයකි, නමුත් එය ලබා ගැනීමට තමන් කැපකළ දේ පිළිබඳ සැබෑ ඛේදාන්තය වටහා ගන්නේ පසුවය. හෙලන් බාහිර ආශාවේ විනාශකාරී බලවේගය නිරූපණය කරන අතර, පෙනෙලෝපි යථාර්ථය, මානසික සත්‍යය සහ නෛතික නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීම නිරූපණය කරයි.

අවසාන වශයෙන්, නොලාන්ගේ සිනමාකරණය පෙන්නුම් කරන්නේ ආපසු ගෙදර යාම යනු භෞතික ගමනක් පමණක් නොවන බවයි. ඒ සඳහා කෙනෙකුගේම ක්‍රියාවන් සහ වරදකාරිත්වය මගින් නිර්මාණය වූ රාක්ෂයන්ට මුහුණ දීම අවශ්‍ය වේ. ඔඩිසියස්ගේ සැබෑ ජයග්‍රහණය ලැබෙන්නේ බාහිර මෘගයන් පරාජය කිරීමෙන් නොවේ, "නෙළුම් " මල අතහැරීමෙන්, ඔහුගේ මානසික තුවාල පිළිගැනීමෙන් සහ සමගිය කරා යන මාවතට පිවිසීමට යුද්ධයේ සෙවනැල්ලෙන් ඉවත් වීමට තමාටම ඉඩ හැරීමෙනි.

ක්‍රිස්ටෝෆර් නොලාන්ගේ "ද ඔඩිසි" චිත්‍රපටය තුන්වන පේළියේ සිට 70mm IMAX තිරයක නැරඹීම විශ්මයජනක අත්දැකීමක් විය. එහි ඇති දැවැන්ත බව ඔබේ දෘෂ්ටිය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා ගනී. නුදුරු අනාගතයේ දී පසුපස පේළියක සිට එය නැවත නැරඹීමට මම අනිවාර්යයෙන්ම යමි.

(පසු සටහන - පින්තූර තුන මගේ ය — ග්‍රීසි දූපතක් වන ක්‍රීට් (Crete) හිදී ගන්නා ලදී. )

පංචපාපා කතාව (නිමල් දිසානායකට ස්තූතියි )

අජිත් ධර්මකීර්ති 24/08/2026