ගරාවැටෙන යටත්විජිත ශ්‍රී විභූතිය- ඓතිහාසික ගල්කිස්ස හෝටලය
අපගේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරයේ අවසන් දින කිහිපය අප ගත කළේ ඓතිහාසික මවුන්ට් ලැවිනියා ලෙසින් හඳුන්වන ගල්කිස්ස හෝටලයේය. අප එහි ගියේ ලැවිනියා දුම්රිය එන්ජිම පිළිබඳ කතා බහක් අප අතර ඇති වූ නිසා සහ එම ඉතිහාස කතාවට සම්බන්ධ ස්ථානය දැක ගැනීමටත්ය. ඒ වනවිට මම මොහාන් රාජ් මඩවල මහතාගේ ලොවීනා නවකතාවත් කියවා තිබුණි .
මෙම හෝටලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියන් සාගරයට මුහුණ ලා ඇති, ඉතාමත් මනරම් කුඩා කඳුගැටයක් මතය. මෙම අලංකාර ආණ්ඩුකාර මන්දිරයේ නිර්මාතෘවරයා වන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය ලංකා ආණ්ඩුකාරවරයකු වූ සර් තෝමස් මේට්ලන්ඩ් (1805–1811) ය. ඔහු ඉන්දියන් සාගරය දෙසට විහිදුණු මෙම උස් ප්‍රපාතය මත තම නිල ගිම්හාන නිකේතනය ලෙස මෙම මන්දිරය ඉදිකර, එය ‘මවුන්ට් ලැවීනියා හවුස්’ (Mount Lavinia House) ලෙස නම් කළේය.
මොරීන් සෙනෙවිරත්න මහත්මිය ලියූ ග්‍රන්ථයක ඉතා පැහැදිලිව විස්තර කර ඇති පරිදි, මෙම මන්දිරය පිටුපස "කිං ටොම්" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වුණු බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා සහ ලොවීනා අපොන්සුවා නම් දේශීය සහ කුලහීන මෙස්තිසෝ (Mestizo) නර්තන ශිල්පිනිය අතර පැවති රහසිගත, තහනම් ප්‍රේම සම්බන්ධයක් තිබුණි. එවකට සිටි රදළ බ්‍රිතාන්‍ය සමාජය උසස් නිලධාරියෙකු දේශීය නර්තන ශිල්පිනියක ඇසුරු කිරීම දැඩි ලෙස හෙළා දුටු බැවින්, ඔවුන්ගේ සම්බන්ධතාවය දැඩි ලෙස රහසිගතව තබා ගැනීමට සිදු විය.
වසර 1806 දී මන්දිරය ඉදිකරන අතරතුර, මේට්ලන්ඩ් ආණ්ඩුකාරවරයා රහසිගත භූගත උමගක් නිර්මාණය කිරීමට තම ඉංජිනේරුවන්ට උපදෙස් දුන්නේය. මෙම උමඟේ එක් කෙළවරක් මන්දිරයේ වයින් ගබඩාව තුළින් ආරම්භ වූ අතර, අනෙක් කෙළවර සැතපුම් කිහිපයක් දුරින් පිහිටි ලොවීනාගේ පියාගේ නිවසේ ළිඳක් තුළින් මතු විය. මන්දිරයේ ඉහළ මහල්වල උත්සව සහ සාද පැවැත්වෙන අතරතුර, ලොවීනා මෙම රහස් උමඟ ඔස්සේ මන්දිරය තුළට කැඳවාගෙන එනු ලැබුවාය. කෙසේ වෙතත්, 1811 දී බ්‍රිතාන්‍ය විදේශ කාර්යාලයට මෙම රහස් ප්‍රේමය හෙළිවීමත් සමඟ එය ඛේදනීය ලෙස අවසන් විය. "ඉංග්‍රීසි කිරීටයට සහ දෙවියන්ට" පටහැනි ක්‍රියාවක් ලෙස සලකා මේට්ලන්ඩ්ව වහාම මෙරටින් කැඳවා මෝල්ටාවට මාරු කර යවන ලද අතර, ඔහු එහිදී අවිවාහකවම මියගියේය.
සර් තෝමස් මේට්ලන්ඩ් ගෙන් පසුව රොබට් බ්‍රවුන්රිග්, එඩ්වර්ඩ් පැජට් , එඩ්වර්ඩ් බාන්ස් (ලංකාවේ පාරවල් බොහොමයක් නම් කර තිබුනේ ඔහුගේ නමිනි .) මේ නිවසේ ජිවත් වූ අනිකුත් ආණ්ඩුකාරවරුන්ය.
1833 කොළරා වසංගතයක් පැවති කාලයේ ඉංග්‍රීසි හමුදා භටයන් ගේ සනීපාරක්ෂක නිකේතනයක් ලෙස ද 1860 නවාතැනක් ලෙසද පවතී මේ නිවස 1877 දී මවුන්ට් ලැවිනියා මහා හෝටලය නමින් හෝටලයක් බවට පත් කෙරුණි . දෙවන ලෝක යුධ සමයේ මිලිටරි රෝහලක් ලෙස භාවිතා කෙරුණු හෝටලය, 1956 දී ප්‍රසිද්ධ "ක්වායි නදියේ පාලම" (The bridge on the river Kwai ) චිත්‍රපටය සඳහාද තෝරා ගැනුණි.
ලංකාවේ ප්‍රථම නයිට් ක්ලබ් එක වූයේ 1957 දී මෙහි පිහිටවූ 'ලිට්ල් හට්' එකය .
අප එහි යන විට අපට සැබෑ ශ්‍රී ලාංකීය ආගන්තුක සත්කාරය අත්විඳීමට ලැබුණි. එහි පිළිගැනීමේ නිලධාරීන් (Reception Team) අප ආ මොහොතේ සිටම ඉතාමත් කාරුණික හා සහයෝගීශීලී ලෙස කටයුතු කළහ. ඇතුල්වන ස්ථානයේ සිටි දොරටුවේ සේවා සහායකයන් හැඳ සිටියේ යටත් විජිත සමය විදහා දැක්වෙන නිල ඇඳුමකි. එය හෝටලයේ අනන්‍යතාවය රැකීමක් ලෙස මම දිටිමි .
හෝටලයේ පැරණි විභූතියේ නටබුන් අදටත් එහි දැකගත හැකිය. අප එහි නැවතී සිටි දින දෙක තුළ, එහි වසර හතලිහකට අධික කාලයක් සේවය කළ ප්‍රවීණ සේවකයෙකු වන විජේසිංහ මහතාව හමුවීමට අපට වාසනාව ලැබුණි. ඔහු ඉතාමත් කාරුණිකව හෝටලයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අපව දැනුවත් කරමින් විශේෂ චාරිකාවක ට අපව කැඳවාගෙන ගියේය.
එහිදී අප දුටු දේ මේ ස්ලයිඩ් එකෙන් නැරඹිය හැකිය .
***********************************************************************
හෝටලයේ උදේ ආහාරය ගන්නා ස්ථානය සහ පිහිනුම් තටාකය අසලින් පෙනෙන කොළඹ මුහුදු තීරයේ දර්ශනය අතිශයින්ම සුන්දරය. එහි සිට කෘතිමව ගොඩ නගන ලද ඉතිහාසයේ සරදමක් වන පෝට් සිටිය පෙනේ. මේට්ලන්ඩ් හෝ බ්‍රවුන්රිග් එවැන්නක් කිසිදා නොසිතන්නට ඇත .
මෙහි උදේ ආහාර බුෆේ එක සැබවින්ම විශිෂ්ට වන අතර, සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලාංකීය ආහාර මෙන්ම බටහිර ආහාර වර්ග රැසකින්ද සමන්විතය. මෙම උස් ස්ථානයේ සිට, පහළින් ඇති දුම්රිය මාර්ගය දෙස බලමින් උදේ ආහාරය ගැනීම අමතක නොවන අත්දැකීමකි. හෝටල් කන්දට කෙළින්ම පහළින් ගල්කිස්ස දුම්රිය ස්ථානය පිහිටා ඇති බැවින්, මුහුදු වෙරළ දිගේ ධාවනය වන දුම්රිය දෙස බලා සිටීමට කැමති ලොව පුරා සිටින දුම්රිය ලෝලීන්ට මෙය සැබෑ ස්වර්ගයකි.
නමුත්, මෙම සුන්දර දර්ශනයෙන් ඔබ්බට ගොස් හෝටලයේ කාමර දෙස බලන විට දැකගත හැක්කේ හදවත කම්පා කරවන යථාර්ථයකි. වත්මන් අයිතිකරුවන් මෙම ජාතික උරුමයේ විනාශය සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැර ඇති බව පෙනේ. හෝටල් කාමර තරමක අබලන් තත්ත්වයක පවතී—ඒවා තෙතමනයෙන් යුක්ත, පුස් කා ඇති අතර දැඩි අප්‍රසන්න සුවඳකින් යුක්තය. අප දුටු පරිදි, මුළු හෝටල් සංකීර්ණයේම මිනිසුන්ට නැවතීමට සුදුසු මට්ටමක පවතින්නේ කාමර කිහිපයක් පමණි. වායුසමීකරණ යන්ත්‍ර නිසා තරමක ඉසුම්බුවක් ලැබුනද එයින් ආග්‍රහණ කරන වාතයේ වෙනසක් වීම අඩුය . ගොඩනැඟිල්ලක අච්චු/පුස් (mold) වැඩීමේ ගැටලුවක් ඇති වූ විට, එම දිලීර මඟින් අන්වීක්ෂීය බීජාණු (spores), අසාත්මිකතා ඇති කරන ද්‍රව්‍ය (allergens) සහ උත්තේජක (irritants) මිලියන ගණනක් ගෘහස්ථ වාතයට මුදා හරියි. මෙම අංශු ආශ්වාස කිරීමෙන් කෙටි කාලීන මෙන්ම දිගු කාලීන සෞඛ්‍ය ගැටලු රැසක් ඇති විය හැක. අප දෙවෙනි දවසේ දුම්රිය මග වඩා හොඳින් පෙනීමට කාමරය මාරු කෙරුවෙමි. අපේ කැමැත්තෙන් ඉල්ලාගෙන ගිය නිසා අපි ඒ පිලිබ්නද්ව කිසිවක් නොකීවද එම කාමරය මුලින් කාමරයටත් වඩා දරුණු ලෙස තෙත් වාතය පිරි තිබුණි . රාත්‍රියේ බැල්කනියට ඇති දොර විවෘත කර මුහුදෙන් එන ලවන මිහ්ර සුළඟට කාමරය පිරෙන්නට් හැරියෙමු .
හෝටල් කළමනාකාරීත්වයේ ප්‍රශ්නකාරී තීරණයක් නිසා, එහි ඇති විශාල උත්සව ශාලා (Ballrooms) වටා විශාල තාප්පයක් ඉදිකර ඇත. මේ නිසා හෝටලයට පැමිණෙන අමුත්තන්ට පෙනෙන ලෝක පූජිත සුන්දර මුහුදු දර්ශනය සම්පූර්ණයෙන්ම වැසී ගොස් ඇත.
හෝටලයේ සේවය කරන තනි පුද්ගල සේවකයන් ඉතාමත් කරුණාවන්ත සහ මිත්‍රශීලී වුවද, ඉහළ කළමනාකාරීත්වයෙන් කිසිදු සහයෝගයක් හෝ මඟපෙන්වීමක් නොමැති නිසා ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන්ම අසරණ වී ඇති බව පෙනේ.
ගල්කිස්ස හෝටලය යනු හුදෙක් මුදල් උපයන ව්‍යාපාරික හෝටලයක් පමණක් නොවේ; එය ශ්‍රී ලංකාවේ යටත්විජිත, වාස්තු විද්‍යාත්මක සහ ප්‍රේම ඉතිහාසයේ අතිවිශාල වටිනාකමකින් යුත් ජීවමාන ස්මාරකයකි. පෞද්ගලික අංශයේ නොසලකා හැරීම නිසා මෙවැනි සංස්කෘතික වටිනාකමක් ඇති ස්ථානයක් පුස් කමින් විනාශ වී යාම දැකීම අතිශයින්ම වේදනාකාරී ය.
මෙම හෝටලය ශ්‍රී ලංකාවේ වෙරළබඩ යටිතල පහසුකම් සමඟ බද්ධ වී ඇති බැවින් සහ සංචාරක කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන සලකුණක් බැවින්, රජයේ මැදිහත්වීම අවශ්‍ය යයි මට හැඟේ.
එනිසා, හෝටලයට පහළින් ඇති ඓතිහාසික ගල්කිස්ස දුම්රිය ස්ථානය සමඟ පවතින සෘජු සබැඳියාව හඳුනාගෙන, මෙය ආරක්ෂිත නාගරික උරුමයක් ලෙස සුරැකීමට මැදිහත් වන ලෙස ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග හා නාගරික සංවර්ධන අමාත්‍යංශයෙන් ඉල්ලා සිටිමු. ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථාන අසල හෝටල් සැදීම බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිතයේ අංගයක් විය. පැඩින්ටන් , කිංග්ස් ක්‍රොස් ලන්ඩනයේ දුම්රිය ස්ථාන සමගම ඇති විශාල හෝටල් සංකීර්ණ මෙයට උදාහරණය. වර්තමාන ජපානයේද දුම්රිය සංචාරක මගින් සඳහා එවැනි හෝටල් නිර්මාණය කර ඇත.
එසේම ලෝක මට්ටමේ සංචාරක සම්පතක් මෙලෙස විනාශ වී යාම වළක්වා, මෙම මුහුදුබඩ දායාදය පෞද්ගලික කළමනාකාරීත්වය සමග සහයෝගයෙන් මුදාගැනීමට කටයුතු කරන ලෙස විදේශ කටයුතු, විදේශ රැකියා සහ සංචාරක අමාත්‍යංශයෙන් ද ඉල්ලා සිටිමු .
ඔවුන්ගෙන් සහයෝගයක් නොමැතිනම් රජය වහාම මැදිහත් වී මෙම දේපළ නැවත රජයට පවරාගැනීමට හැකිදැයි සොයා බලා රාජ්‍ය ආයෝජන මඟින් මෙහි සම්පූර්ණ ප්‍රතිසංස්කරණයක් සිදු කළ යුතුය. එය පසුගිය යටත් විජිත සමය සිහි ගන්වන්නක් නිසා සමහරුන්ට මේ අදහස අපුල විය හැකිය . නමුත් මෙම ගොඩනැඟිල්ල අයිති මේ රටේ ජනතාවට සහ එහි ඉතිහාසයටයි. එය රටේ සංස්කෘතික හා ජාතික උරුමයකි!
- අජිත් ධර්මකීර්ති 02/10/2026
No comments:
Post a Comment
සියලු හිමිකම් අජිත් ධර්මකීර්ති (Ajith Dharmakeerthi) සතුය. කොළඹ ගමයා බ්ලොග් අඩවියේ යොමුව සඳහන් කර හෝ අජිත් ධර්මකීර්ති යන නමින් පමණක් මෙහි ලිපි උපුටා පළ කරන්නට අවසර තිබේ.
මෙහි පලවන ලිපි සහ දේශපාලන අදහස් මගේ පෞද්ගලික අදහස් පමණි.
ඔබේ ඕනෑම ප්‍රතිචාරයක් මෙහි පල කරනු ලැබේ. නමුත් වෙනත් කෙනෙකුට සාධාරණ හේතුවක් නැතුව පහර ගසන අශිලාචාර අන්දමේ ප්‍රතිචාර පමණක් පල නොකෙරේ. බ්ලොගයට ගොඩ වදින ඔබ සියලු දෙනාට ස්තූතියි .